ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΣ: “Μουσουλμάνα στη Ζυρίχη τιμωρήθηκε με πρόστιμο για παραβίαση της απαγόρευσης κάλυψης του προσώπου σε δημόσιο χώρο. Η γυναίκα αρνήθηκε να καταβάλει το επιτόπιο πρόστιμο των περίπου 109 ευρώ και υπέβαλε ένσταση κάνοντας λόγο για «ισλαμοφοβία». Της επιβλήθηκε τελικά πρόστιμο 1085 ευρώ. Η απαγόρευση της κάλυψης του προσώπου τέθηκε σε ισχύ στην Ελβετία την 1η Ιανουαρίου 2025 και εφαρμόζεται σε δημόσιους χώρους”.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Παρότι στην Ελβετία απαγορεύεται πράγματι η κάλυψη του προσώπου και μια γυναίκα στη Ζυρίχη αρνήθηκε όντως να καταβάλει σχετικό πρόστιμο, όπως ανέφερε ο ελβετικός Τύπος, καμία δημοσιευμένη απόφαση δεν επιβεβαιώνει ότι της επιβλήθηκε στη συνέχεια πρόστιμο ύψους 1.085 ευρώ (1.000 ελβετικών φράγκων), ούτε ότι επικαλέστηκε την «ισλαμοφοβία». Στο καντόνι της Ζυρίχης, η άρνηση καταβολής του αρχικού προστίμου συνεπάγεται απλώς την παραπομπή της υπόθεσης στην τακτική διαδικασία, στο πλαίσιο της οποίας το πρόστιμο μπορεί να ανέλθει έως τα 1.000 φράγκα, χωρίς όμως να επιβάλλεται αυτομάτως το ανώτατο αυτό ποσό.
Στις 14 Ιουλίου 2026, δημοσίευση στο Facebook κοινοποίησε μια εικόνα που έδειχνε μια γυναίκα να φορά ισλαμική ενδυμασία που καλύπτει ολόκληρο το πρόσωπο (μπούρκα), με φόντο μια ελβετική σημαία και το ακόλουθο κείμενο: «Μουσουλμάνα στην Ελβατία τιμωρήθηκε με πρόστιμο 109 ευρώ επειδή φορούσε μπούρκα, έκανε έφεση κάνοντας λόγο για “ισλαμοφοβία” και το πρόστιμό της αυξήθηκε στα 1.085 ευρώ».
Η εν λόγω δημοσίευση έγινε viral, συγκεντρώνοντας περισσότερες από 1.700 κοινοποιήσεις και δεκάδες χιλιάδες αντιδράσεις. Η ίδια εικόνα, συνοδευόμενη από τον ίδιο ισχυρισμό, κυκλοφόρησε και σε άλλες ελληνόφωνες δημοσιεύσεις στο Facebook, όπως εδώ και εδώ.
Παρόμοιες δημοσιεύσεις κοινοποιήθηκαν επίσης στα αγγλικά στο X.
Ωστόσο, οι ισχυρισμοί αυτοί στερούνται πλαισίου και είναι παραπλανητικοί
Τι γνωρίζουμε
Μια προηγμένη διαδικτυακή έρευνα μάς οδήγησε σε άρθρο του ελβετικού διαδικτυακού μέσου Blick (αρχειοθετημένο εδώ). Το άρθρο στα γαλλικά, που δημοσιεύτηκε τον Μάρτιο του 2025, υπενθυμίζει ότι από την 1η Ιανουαρίου 2025 απαγορεύεται στην Ελβετία η κάλυψη του προσώπου σε δημόσιους χώρους. Διευκρινίζει ότι το μέτρο αφορά τόσο την μπούρκα και το νικάμπ όσο και τους κουκουλοφόρους διαδηλωτές και οπαδούς ποδοσφαιρικών ομάδων.
Πράγματι, στις 7 Μαρτίου 2021, οι Ελβετοί ψηφοφόροι ενέκριναν τη λαϊκή πρωτοβουλία με τίτλο «Ναι στην απαγόρευση κάλυψης του προσώπου» (αρχειοθετημένη εδώ και εδώ). Η πρωτοβουλία αποσκοπούσε στην απαγόρευση της κάλυψης του προσώπου στους δημόσιους χώρους και σε όλους τους χώρους που είναι προσβάσιμοι στο κοινό στην Ελβετία. Προέβλεπε εξαιρέσεις μόνο για λόγους υγείας, ασφάλειας ή κλιματικών συνθηκών, καθώς και για λόγους που συνδέονται με ορισμένα τοπικά έθιμα, με τις σχετικές λεπτομέρειες να καθορίζονται από τον νόμο. Το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο (η ελβετική κυβέρνηση) είχε ταχθεί κατά της πρωτοβουλίας, θεωρώντας ότι τα καντόνια θα έπρεπε να παραμείνουν αρμόδια να αποφασίζουν εάν θα θεσπίσουν μια τέτοια απαγόρευση. Για τον λόγο αυτό είχε παρουσιάσει μια έμμεση αντιπρόταση, με στόχο την πιο στοχευμένη αντιμετώπιση των προβλημάτων που ενδέχεται να προκαλεί η κάλυψη του προσώπου.
Το άρθρο του Blick αναφέρει στη συνέχεια ότι μια γυναίκα στη Ζυρίχη έλαβε πρόστιμο 100 ελβετικών φράγκων επειδή είχε καλύψει το πρόσωπό της για θρησκευτικούς λόγους. Η γυναίκα αρνήθηκε να αποδεχθεί το πρόστιμο και η υπόθεση διαβιβάστηκε στις δικαστικές αρχές της Ζυρίχης. Ωστόσο, το δημοσίευμα δεν αναφέρει ούτε τελεσίδικη δικαστική απόφαση ούτε την επιβολή νέου προστίμου 1000 φράγκων, ούτε ότι η γυναίκα έκανε λόγο για «ισλαμοφοβία». Τέλος, το άρθρο αναφέρεται και σε αρκετές άλλες κυρώσεις που επιβλήθηκαν σε χούλιγκαν και κουκουλοφόρους διαδηλωτές σε άλλα ελβετικά καντόνια.
Με βάση τις πληροφορίες του άρθρου, αναζητήσαμε την υπόθεση στην επίσημη βάση δεδομένων των δικαστηρίων του καντονιού της Ζυρίχης (αρχειοθετημένη εδώ), χωρίς να εντοπίσουμε δικαστική απόφαση για τη συγκεκριμένη ή οποιαδήποτε παρόμοια υπόθεση. Ελέγξαμε επίσης τον ιστότοπο της Περιφερειακής Διοικητικής Αρχής της Ζυρίχης, η οποία ονομάζεται στα γερμανικά Statthalteramt και είναι η αρμόδια διοικητική ποινική αρχή που μπορεί να εκδώσει ποινική διαταγή (αρχειοθετημένο εδώ), χωρίς ωστόσο να βρούμε καμία αναφορά στη συγκεκριμένη υπόθεση. Μια τέτοια απόφαση μπορεί να καταστεί τελεσίδικη χωρίς να δημοσιευτεί ποτέ.
Ανατρέχοντας στο μητρώο αποφάσεων του Κυβερνητικού Συμβουλίου του καντονιού της Ζυρίχης (δηλαδή της κυβέρνησης του καντονιού, αρχειοθετημένο εδώ), εντοπίσαμε απάντηση της κυβέρνησης σε ερώτηση βουλευτών του καντονιακού κοινοβουλίου, η οποία εγκρίθηκε κατά τη συνεδρίαση του Κυβερνητικού Συμβουλίου στις 20 Αυγούστου 2025. Ακολουθεί η μετάφρασή της από τα γερμανικά:
Απόσπασμα από τα πρακτικά του Κυβερνητικού Συμβουλίου του καντονιού της Ζυρίχης
Αριθ. Καντονιακού Συμβουλίου 239/2025
Συνεδρίαση της 20ής Αυγούστου 2025
785. Ερώτηση – Πώς εφαρμόζεται η απαγόρευση κάλυψης του προσώπου στο καντόνι της Ζυρίχης;
Ο βουλευτής του Καντονιακού Συμβουλίου Christoph Marty, από τη Ζυρίχη, και η βουλεύτρια Anita Borer, από το Uster, κατέθεσαν στις 7 Ιουλίου 2025 την ακόλουθη ερώτηση:
Πώς εφαρμόζεται η απαγόρευση κάλυψης του προσώπου στο καντόνι της Ζυρίχης;
Από την 1η Ιανουαρίου 2025 βρίσκεται σε ισχύ ο ομοσπονδιακός νόμος περί απαγόρευσης της κάλυψης του προσώπου (LIDV). Διάφορα μέσα ενημέρωσης έχουν αναφερθεί σε απόπειρες καταστρατήγησης του συγκεκριμένου νόμου και του Ομοσπονδιακού Συντάγματος.
Σε απάντησή του στις 10 Ιουνίου 2025, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο διευκρίνισε ότι η εφαρμογή του ομοσπονδιακού νόμου περί απαγόρευσης της κάλυψης του προσώπου, ο οποίος τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2025, εμπίπτει στην αρμοδιότητα των καντονιών. Ο νόμος προβλέπει, μεταξύ άλλων, εξαιρέσεις από την απαγόρευση για την προστασία ή την αποκατάσταση της υγείας του ίδιου του ατόμου ή τρίτων. Στην εξαίρεση αυτή εμπίπτει και η χρήση υγειονομικής μάσκας.
Πώς εφαρμόζεται η απαγόρευση κάλυψης του προσώπου στο καντόνι της Ζυρίχης;
Πόσες παραβάσεις της συγκεκριμένης απαγόρευσης έχουν καταγραφεί τα τελευταία χρόνια;
Σε ποια πλαίσια διαπιστώθηκαν οι παραβάσεις αυτές;
Κατόπιν πρότασης της Διεύθυνσης Ασφάλειας, το Κυβερνητικό Συμβούλιο αποφασίζει τα ακόλουθα:
I. Στην ερώτηση που κατέθεσαν ο Christoph Marty, από τη Ζυρίχη, και η Anita Borer, από το Uster, δίδεται η ακόλουθη απάντηση:
Απάντηση στην ερώτηση 1
Ο ομοσπονδιακός νόμος της 29ης Σεπτεμβρίου 2023 περί απαγόρευσης της κάλυψης του προσώπου (LIDV, RS 311.6) τέθηκε σε ισχύ την 1η Ιανουαρίου 2025.
Σύμφωνα με το άρθρο 2 παράγραφος 1 του LIDV, απαγορεύεται η κάλυψη του προσώπου κατά τρόπο που να καθιστά μη αναγνωρίσιμα τα χαρακτηριστικά του σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους οι οποίοι είναι προσβάσιμοι στο κοινό, δωρεάν ή επί πληρωμή. Ο νόμος προβλέπει διάφορες εξαιρέσεις από την απαγόρευση, μεταξύ άλλων για την προστασία ή την αποκατάσταση της υγείας του ίδιου του ατόμου ή τρίτων, καθώς και για την άσκηση ορισμένων θεμελιωδών δικαιωμάτων, εφόσον έχει χορηγηθεί σχετική άδεια (άρθρο 2 παράγραφοι 2 και 3 του LIDV).
Όποιος καλύπτει το πρόσωπό του σε δημόσιο ή ιδιωτικό χώρο, χωρίς να συντρέχει κάποια εξαίρεση ή να έχει χορηγηθεί άδεια, τιμωρείται με πρόστιμο που μπορεί να ανέλθει έως τα 1.000 ελβετικά φράγκα (βλ. άρθρο 3 παράγραφος 1 του LIDV).
Κατά κανόνα, μια παράβαση μπορεί να διεκπεραιωθεί μέσω της απλοποιημένης διαδικασίας επιβολής προστίμου (βλ. κατάλογο προστίμων 2, παράρτημα 2 του διατάγματος της 16ης Ιανουαρίου 2019 περί προστίμων [OAO, RS 314.11]). Αρμόδιες για την επιβολή των προστίμων αυτών είναι η αστυνομία του καντονιού, καθώς και οι αστυνομικές αρχές των πόλεων και των δήμων (βλ. §§ 3 επ. του καντονιακού διατάγματος της 10ης Δεκεμβρίου 2019 περί προστίμων [LS 321.2]).
Σε περίπτωση πρόκλησης κινδύνου, σωματικής βλάβης ή ζημίας, καθώς και σε περίπτωση απόρριψης της απλοποιημένης διαδικασίας επιβολής προστίμου, η υπόθεση παραπέμπεται στην αρμόδια ποινική αρχή για παραβάσεις. Αυτό αφορά ιδίως άτομα με βίαιη συμπεριφορά που καλύπτουν το πρόσωπό τους κατά τη διάρκεια αθλητικών διοργανώσεων ή συγκεντρώσεων.
Απάντηση στις ερωτήσεις 2 και 3
Από την έναρξη ισχύος του LIDV, τα διάφορα αστυνομικά σώματα του καντονιού της Ζυρίχης έχουν επιβάλει επτά πρόστιμα μέσω της απλοποιημένης διαδικασίας. Δύο από αυτά δεν έγιναν αποδεκτά και, ως εκ τούτου, τα εμπλεκόμενα πρόσωπα παραπέμφθηκαν στις αρμόδιες ποινικές αρχές για παραβάσεις.
Και τα επτά πρόστιμα αφορούσαν την παράβαση που προβλέπεται στο σημείο 3101 του παραρτήματος 2 του OAO, δηλαδή την κάλυψη ή απόκρυψη του προσώπου σε δημόσιους ή ιδιωτικούς χώρους προσβάσιμους στο κοινό, δωρεάν ή επί πληρωμή, χωρίς να συντρέχει κάποια από τις εξαιρέσεις του άρθρου 2 παράγραφος 2 του LIDV. Και στις επτά περιπτώσεις, το πρόσωπο είχε καλυφθεί για θρησκευτικούς λόγους.
Βάσει της παραγράφου 10 του νόμου της 19ης Ιουνίου 2006 περί εκτέλεσης ποινών και απονομής της δικαιοσύνης (StJVG, LS 331), ο οποίος εξακολουθεί να ισχύει, 124 άτομα παραπέμφθηκαν στις αρμόδιες αρχές στο καντόνι της Ζυρίχης το 2022 για παραβίαση της απαγόρευσης κάλυψης του προσώπου. Ο αριθμός αυτός ανήλθε σε 92 άτομα το 2023 και σε 182 το 2024.
Το 2025, έως το τέλος Ιουλίου, 135 άτομα είχαν παραπεμφθεί στις αρμόδιες ποινικές αρχές για παραβάσεις βάσει του LIDV και, σε ορισμένες περιπτώσεις, και βάσει του StJVG.
II. Κοινοποίηση στα μέλη του Καντονιακού Συμβουλίου και του Κυβερνητικού Συμβουλίου, καθώς και στη Διεύθυνση Ασφάλειας.
Για το Κυβερνητικό Συμβούλιο
Η καγκελάριος του καντονιού:
Kathrin Arioli
Παρότι γίνεται αναφορά σε δύο άτομα που αρνήθηκαν να αποδεχθούν τα πρόστιμα, δεν παρέχονται πληροφορίες για την ενδεχόμενη εξέλιξη των υποθέσεων, για τυχόν αύξηση των προστίμων ή για οποιαδήποτε αναφορά σε «ισλαμοφοβία».
Τέλος, εντοπίσαμε άρθρο του Swissinfo στα γερμανικά, το οποίο δημοσιεύτηκε στις 17 Ιουλίου 2026 (αρχειοθετημένο εδώ) και εξηγεί ότι, στην πράξη, η ελβετική απαγόρευση κάλυψης του προσώπου αφορά στη Ζυρίχη κυρίως οπαδούς ποδοσφαιρικών ομάδων με καλυμμένα πρόσωπα, παρότι αρχικά στόχευε πρωτίστως την μπούρκα και το νικάμπ.
Από την έναρξη ισχύος της απαγόρευσης, η αστυνομία του καντονιού της Ζυρίχης έχει επιβάλει δύο πρόστιμα για τη χρήση μπούρκας ή νικάμπ και δύο ακόμη σε διαδηλωτές με καλυμμένα πρόσωπα. Η δημοτική αστυνομία της Ζυρίχης, από την πλευρά της, επέβαλε πρόστιμα σε τέσσερις γυναίκες που φορούσαν μπούρκα ή νικάμπ, καθώς και σε δύο άτομα κατά τη διάρκεια διαδηλώσεων ή αθλητικών εκδηλώσεων.
Από τις 83 υποθέσεις που παραπέμφθηκαν στην Περιφερειακή Διοικητική Αρχή (Statthalteramt) από τον Ιανουάριο του 2025, σχεδόν όλες αφορούσαν οπαδούς ποδοσφαιρικών ομάδων· μόνο μία σχετιζόταν με τη χρήση μπούρκας ή νικάμπ. Το άρθρο διευκρινίζει ότι η άρνηση καταβολής του αρχικού προστίμου των 100 ελβετικών φράγκων οδηγεί στην κίνηση τακτικής διαδικασίας, στο πλαίσιο της οποίας η χρηματική ποινή μπορεί να ανέλθει έως τα 1.000 φράγκα. Ωστόσο, δεν διευκρινίζει ούτε την έκβαση της μοναδικής διαδικασίας που αφορούσε μπούρκα ή νικάμπ ούτε το ύψος τυχόν οριστικής χρηματικής ποινής.
Συμπέρασμα
Παρότι στην Ελβετία απαγορεύεται πράγματι η κάλυψη του προσώπου και μια γυναίκα στη Ζυρίχη αρνήθηκε όντως να καταβάλει σχετικό πρόστιμο, όπως ανέφερε ο ελβετικός Τύπος, καμία δημοσιευμένη απόφαση δεν επιβεβαιώνει ότι της επιβλήθηκε στη συνέχεια πρόστιμο ύψους 1.085 ευρώ (1.000 ελβετικών φράγκων), ούτε ότι επικαλέστηκε την «ισλαμοφοβία». Στο καντόνι της Ζυρίχης, η άρνηση καταβολής του αρχικού προστίμου συνεπάγεται απλώς την παραπομπή της υπόθεσης στην τακτική διαδικασία, στο πλαίσιο της οποίας το πρόστιμο μπορεί να ανέλθει έως τα 1.000 φράγκα, χωρίς όμως να επιβάλλεται αυτομάτως το ανώτατο αυτό ποσό.