ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΣ: Τεχνητή κρίση, κατ’ εντολή του Ισραήλ, είναι η μεταναστευτική κρίση που εξελίσσεται από την Πέμπτη στα σύνορα της Ισπανίας.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Δεν έχει παρουσιαστεί κανένα αποδεικτικό στοιχείο ότι το Ισραήλ ή οι ΗΠΑ έδωσαν εντολή στο Μαρόκο να προκαλέσει τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα, ως αντίποινα για τη στάση της Ισπανίας απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα. Η κρίση συνδέεται με τη γεωγραφική θέση της Θέουτα, τις οικονομικές ανισότητες και τις διαχρονικές εντάσεις μεταξύ Ισπανίας και Μαρόκου, το οποίο έχει χρησιμοποιήσει στο παρελθόν τη μεταναστευτική πίεση ως διπλωματικό μοχλό. Συνεπώς, ο ισχυρισμός περί ισραηλινής και αμερικανικής ενορχήστρωσης δεν τεκμηριώνεται.
Με αφορμή τις μαζικές αφίξεις μεταναστών στη Θέουτα, άρχισαν να κυκλοφορούν συνωμοσιολογικοί ισχυρισμοί περί εντολών του Ισραήλ και των ΗΠΑ προς το Μαρόκο για να πιέσουν την Ισπανία. Το είδαμε σε ιστοσελίδες όπως στο info-war.gr του δημοσιογράφου Άρη Χατζηστεφάνου, αλλά και στον λογαριασμό του δημοσιογράφου Τόνι Ρηγόπουλου:
Ο ισχυρισμός γνώρισε αρχικά μεγάλη διάδοση στο εξωτερικό, για παράδειγμα μέσω ακροδεξιών σχολιαστών/συνωμοσιολόγων, όπως ο Nick Fuentes, ο Alex Jones και η Candace Owens. Η τελευταία επικαλέστηκε μια ανάρτηση στο Χ του Yair Netaniahu από το 2019.
Η Θέουτα είναι αυτόνομη πόλη της Ισπανίας στη βόρεια ακτή της Αφρικής και συνορεύει με το Μαρόκο. Εδώ και χρόνια αντιμετωπίζει επαναλαμβανόμενα κύματα παράτυπης μετανάστευσης, κυρίως από νέους άνδρες από το Μαρόκο και την υποσαχάρια Αφρική, που προσπαθούν να περάσουν τα σύνορα κολυμπώντας, με βάρκες ή σκαρφαλώνοντας τους φράχτες. Στις 30 και 31 Ιουλίου 2026, περίπου 50.000 έως 60.000 άνθρωποι πέρασαν στη Θέουτα, κυρίως κολυμπώντας ή παρακάμπτοντας τις συνοριακές εγκαταστάσεις. Δεκάδες έχασαν τη ζωή τους, ενώ μεγάλο μέρος όσων πέρασαν επέστρεψε στη συνέχεια στο Μαρόκο.
Οι αιτίες της συγκεκριμένης μαζικής μετακίνησης δεν έχουν ακόμη αποσαφηνιστεί πλήρως. Οι ισπανικές αρχές απέδωσαν σημαντικό ρόλο σε δίκτυα διακινητών και σε παραπλανητικές πληροφορίες που κυκλοφόρησαν στα κοινωνικά δίκτυα, σύμφωνα με τις οποίες τα σύνορα ήταν ανοικτά. Ο Ισπανός Υπουργός Εσωτερικών Φερνάντο Γκράντε-Μαρλάσκα δήλωσε:
“Το Μαρόκο δεν αποτελεί καμία απειλή για τη Θέουτα ή για την υπόλοιπη Ισπανία, είναι ένας πλήρως αξιόπιστος εταίρος“.
Στη δημόσια συζήτηση συνδέθηκε επίσης η κινητοποίηση με πρόσφατη απόφαση του ισπανικού Ανωτάτου Δικαστηρίου σχετικά με τις άμεσες επαναπροωθήσεις ανθρώπων που φτάνουν διά θαλάσσης. Δεν έχει όμως αποδειχθεί ότι οι περισσότεροι από όσους επιχείρησαν τη διέλευση γνώριζαν την απόφαση ή ότι αυτή αποτέλεσε τον καθοριστικό παράγοντα. Σημαντικό υπόβαθρο αποτελούν η φτώχεια, η ανεργία των νέων και η γεωγραφική εγγύτητα της Θέουτα. Αυτά καταγράφονται και στο σχετικό fact-check του Associated Press.
Το 2021 υπήρξε μαζική είσοδος 8-12 χιλιάδων ατόμων σε λίγες μέρες και παρόμοια επεισόδια επαναλαμβάνονται περιοδικά, ενώ αυξημένες μεταναστευτικές ροές είχαν παρατηρηθεί για όλο το 2025 και 2026.
Το Μαρόκο φέρεται να χρησιμοποιεί τους μετανάστες ως μοχλό πίεσης σε διμερείς διαφορές (αναγνώριση της κυριαρχίας του Μαρόκου στη Δυτική Σαχάρα, σχέσεις με το Πολισάριο, το πολιτικό και στρατιωτικό κίνημα που αγωνίζεται για την ανεξαρτησία της Δυτικής Σαχάρας από το Μαρόκο, κ.ά.). Το 2021 η μαζική είσοδος συνέπεσε με τη νοσηλεία του ηγέτη του Μετώπου Πολισάριο στην Ισπανία. Τότε, το Μαρόκο άφησε να περάσουν 8-12 χιλιάδες άνθρωποι.
Η Ισπανία (κυβέρνηση Σάντσεθ) έχει υιοθετήσει κριτική στάση απέναντι στο Ισραήλ μετά την 7η Οκτωβρίου 2023. Αναγνώρισε το παλαιστινιακό κράτος (Μάιος 2024), έχει καταγγείλει την κατάσταση στη Γάζα, έχει επιβάλει ορισμένους περιορισμούς σε όπλα και έχει υιοθετήσει ρητορική περί “γενοκτονίας” και “εθνοκάθαρσης” που το Ισραήλ και πολλοί δυτικοί σύμμαχοι απορρίπτουν. Όλα αυτά έχουν προκαλέσει διπλωματική ένταση με το Ισραήλ. Πολλοί φιλοϊσραηλινοί λογαριασμοί στα κοινωνικά δίκτυα εκμεταλλεύτηκαν το γεγονός για να διαδώσουν τη θεωρία ότι η Θέουτα είναι ισπανική αποικία, ως αντίδραση στη στάση της κυβέρνηση Σάντσεθ, απέναντι στη Γάζα.
Συμπέρασμα
Δεν έχει παρουσιαστεί κανένα αποδεικτικό στοιχείο ότι το Ισραήλ ή οι ΗΠΑ έδωσαν εντολή στο Μαρόκο να προκαλέσει τη μεταναστευτική κρίση στη Θέουτα, ως αντίποινα για τη στάση της Ισπανίας απέναντι στον πόλεμο στη Γάζα. Η κρίση συνδέεται με τη γεωγραφική θέση της Θέουτα, τις οικονομικές ανισότητες και τις διαχρονικές εντάσεις μεταξύ Ισπανίας και Μαρόκου, το οποίο έχει χρησιμοποιήσει στο παρελθόν τη μεταναστευτική πίεση ως διπλωματικό μοχλό. Συνεπώς, ο ισχυρισμός περί ισραηλινής και αμερικανικής ενορχήστρωσης δεν τεκμηριώνεται.