ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΣ: Οι φωτογραφίες των εκτελέσεων στην Καισαριανή είναι ψεύτικες, καθώς ο πραγματικός τοίχος του χώρου δεν αντιστοιχεί στις λεπτομέρειες που διακρίνονται στα στιγμιότυπα.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Οι φωτογραφίες είναι αυθεντικές και τα σημεία που αποτυπώνονται σε αυτές αντιστοιχούν στον τόπο όπου εκτελέστηκαν 200 κομμουνιστές αγωνιστές το 1944. Το Greece Fact Check επισκέφθηκε το σημείο και συνέκρινε τις φωτογραφίες με τον συγκεκριμένο τόπο μνήμης.
Στις 14 Φεβρουαρίου 2026, φωτογραφίες εμφανίστηκαν σε δημοπρασία στον ιστότοπο ηλεκτρονικών πωλήσεων eBay, οι οποίες απεικονίζουν τις τελευταίες στιγμές 200 αντιστασιακών και κομμουνιστών πολιτικών κρατουμένων που εκτελέστηκαν από τις ναζιστικές δυνάμεις κατοχής την 1η Μαΐου 1944 στο Σκοπευτήριο της Καισαριανής (αρχειοθετημένο εδώ). Οι συγκεκριμένες φωτογραφίες κοινοποιήθηκαν και αναδείχθηκαν, μεταξύ άλλων, από την ελληνική σελίδα στο Facebook «Greece at WWII Archives» και δεν είχαν δημοσιευθεί στο παρελθόν σε ιστορικά αρχεία. Αν και οι εκτελέσεις ήταν ευρέως γνωστές, δεν υπάρχουν μέχρι σήμερα γνωστές φωτογραφίες του γεγονότος.
Η επίμαχη σελίδα στο eBay, με την ονομασία «Crain’s Militaria», έθεσε το συγκεκριμένο σύνολο φωτογραφιών σε δημοπρασία (αρχειοθετημένο εδώ). Η σελίδα παραπέμπει σε ιστότοπο με την ίδια ονομασία, «Crain’s Militaria» (αρχειοθετημένο εδώ), ο οποίος ειδικεύεται στην πώληση γερμανικών αρχείων και φωτογραφιών του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ο ιστότοπος εδρεύει στη Φλάνδρα, στο Βέλγιο. Οι φωτογραφίες είναι διαθέσιμες εδώ, εδώ, εδώ και εδώ.
Γρήγορα, οι φωτογραφίες αυτές και η ανάρτησή τους στο eBay προκάλεσαν εκτενή δημοσιογραφική κάλυψη (αρχειοθετημένο εδώ) και πληθώρα σχολίων στα μέσα κοινωνικής δικτύωσης.
Ωστόσο, ανάρτηση στο X, από λογαριασμό με την ονομασία «Leξotanil», υποστηρίζει ότι οι φωτογραφίες είναι ψεύτικες, καθώς – σύμφωνα με τον ισχυρισμό – δεν αντιστοιχούν στον τόπο των εκτελέσεων στην Καισαριανή και ειδικότερα στο Σκοπευτήριο Καισαριανής. Ο ίδιος λογαριασμός, απαντώντας σε σχόλια κάτω από τη σχετική ανάρτηση, έγραψε: «Άλλο ζήτημα το ιστορικό γεγονός και άλλο τα μαϊμού ντοκουμέντα. Ούτε τα πιο απλά δεν καταλαβαίνετε».
Ο συγκεκριμένος λογαριασμός έχει ήδη δημοσιεύσει παραπλανητικούς ισχυρισμούς για το ίδιο θέμα, οι οποίοι έχουν ελεγχθεί από το Greece Fact Check εδώ.
Ωστόσο, ο ισχυρισμός αυτός είναι ψευδής. Το Greece Fact Check επισκέφθηκε τον χώρο και διαπίστωσε ότι το σημείο αντιστοιχεί σε αυτό που αποτυπώνεται στις φωτογραφίες.
Στις 16 Φεβρουαρίου, η σελίδα Crain’s Militaria διέκοψε τη δημοπρασία των φωτογραφιών. Την ίδια μέρα, το Greece Fact Check επικοινώνησε με το Crain’s Militaria και έλαβε την ακόλουθη απάντηση:
“Δήλωση εκ μέρους του Crain’s Militaria: Σήμερα το πρωί αποφάσισα προσωπικά να κλείσω τις δημοπρασίες στο eBay που αφορούν τις ιστορικές φωτογραφίες της Καισαριανής. Κατανοώ πλήρως ότι οι φωτογραφίες αυτές έχουν ευαίσθητο ιστορικό χαρακτήρα και συγκλονίστηκα βαθιά από τη φθορά που προκλήθηκε χθες στο μνημείο της Καισαριανής. Γνωρίζω ότι τα συναισθήματα γύρω από το ζήτημα αυτό μπορεί να είναι έντονα και λυπάμαι που το θέμα τυγχάνει και πολιτικής εκμετάλλευσης. Μετά την έντονη δημοσιότητα χθες, δέχθηκα επικοινωνία από μεγάλο αριθμό ιδιωτών συλλεκτών που εξέφρασαν ισχυρό ενδιαφέρον για την απόκτηση των φωτογραφιών. Παρότι εκτιμώ το ενδιαφέρον αυτό, θέλω να τονίσω ότι δεν έχει ληφθεί ακόμη καμία απόφαση για πώληση και παραμένω ανοιχτός σε εποικοδομητικό διάλογο με τις αρμόδιες ελληνικές κρατικές αρχές σχετικά με το μέλλον του υλικού αυτού. Ταυτόχρονα, ζητώ με σεβασμό να αναγνωριστεί και το νόμιμο δικαίωμα ιδιοκτησίας μου επί των φωτογραφιών και να τύχει της δέουσας μεταχείρισης. Έχουν διαδοθεί ευρέως τεχνητά αλλοιωμένες εικόνες από τις οποίες έχει αφαιρεθεί η προστασία πνευματικών δικαιωμάτων μου, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις έχουν παραμορφωθεί και πρόσωπα των θυμάτων, προκαλώντας αχρείαστη συζήτηση σχετικά με τη γνησιότητα των φωτογραφιών. Σας ευχαριστώ για την κατανόηση, για τον σεβασμό της ιδιωτικότητάς μου και για την τήρηση της επιθυμίας μου να μη δώσω περαιτέρω σχόλια ή συνεντεύξεις στα μέσα ενημέρωσης. CRAIN’S MILITARIA”.
Παράλληλα, το Υπουργείο Πολιτισμού ανέφερε ότι έχει επικοινωνήσει με τον πωλητή και ότι πρόκειται να μεταβεί ομάδα εμπειρογνώμων στο Βέλγιο (αρχειοθετημένα εδώ και εδώ).
Τι γνωρίζουμε
Το Greece Fact Check επισκέφθηκε τον χώρο του Σκοπευτηρίου Καισαριανής για να συγκρίνει δύο από τις φωτογραφίες που εμφανίστηκαν στο eBay, και πιο συγκεκριμένα τις εξής δύο φωτογραφίες:
Ο ακριβής τόπος των εκτελέσεων βρίσκεται σε απόσταση λίγων μέτρων από το Μουσείο ΕΑΜικής Εθνικής Αντίστασης. Πρόκειται για δύο τμήματα: στο πρώτο, στα δυτικά, βρίσκεται σήμερα το μνημείο «Θυσιαστήριο της Λευτεριάς». Το δεύτερο, στα ανατολικά, είναι προσβάσιμο μέσω ενός στενού περάσματος από το πρώτο, και εκεί διακρίνονται οι τσιμεντένιες πλάκες στο έδαφος από όπου πυροβολούσαν οι Γερμανοί τους κρατούμενους. Μπροστά από τα κυπαρίσσια που καλύπτουν τον ανατολικό τοίχο βρίσκεται ένα μνημείο. Η διάταξη του χώρου είναι ορατή στο Google Maps εδώ και επισημαίνεται στο παρακάτω στιγμιότυπο οθόνης (το δυτικό τμήμα είναι περικυκλωμένο με κόκκινο και το ανατολικό με κίτρινο):
Ο τοίχος που φαίνεται στη δημοσίευση στο X είναι ο τοίχος που χωρίζει τα δύο τμήματα του χώρου, όπου πράγματι διακρίνεται μια πολεμίστρα. Ωστόσο, δεν πρόκειται για τον τοίχο που φαίνεται στις αρχειακές φωτογραφίες. Συγκεκριμένα, ο τοίχος που αποτυπώνεται στις φωτογραφίες είναι ο ανατολικός τοίχος, πίσω από τα κυπαρίσσια και το σημερινό μνημείο, όπως δείχνει η σύγκριση της αρχειακής φωτογραφίας με τις φωτογραφίες που τράβηξε το Greece Fact Check επί τόπου:
Έτσι, η γωνία του ανατολικού τοίχου αντιστοιχεί ακριβώς σε εκείνη που διακρίνεται στις αρχειακές φωτογραφίες. Η σειρά των κυπαρισσιών φυτεύτηκε αρκετά χρόνια μετά τις εκτελέσεις.
Η ίδια γωνία του ανατολικού τοίχου είναι επίσης ορατή και σε αυτή τη δεύτερη φωτογραφία που τραβήχτηκε επί τόπου:
Τέλος, η δεύτερη αρχειακή φωτογραφία έχει ληφθεί στην έξοδο του διαδρόμου που οδηγεί προς το δεύτερο τμήμα του χώρου, όπως δείχνει η σύγκριση των παρακάτω εικόνων:
Έτσι, μπορούμε να διακρίνουμε τον ίδιο τοίχο και την ίδια γωνία του τοίχου στα αριστερά.
Συμπέρασμα
Οι φωτογραφίες είναι αυθεντικές και τα σημεία που αποτυπώνονται σε αυτές αντιστοιχούν στον τόπο όπου εκτελέστηκαν 200 κομμουνιστές αγωνιστές το 1944. Το Greece Fact Check επισκέφθηκε το σημείο και συνέκρινε τις φωτογραφίες με τον συγκεκριμένο τόπο μνήμης.