Εν συντομία
Η έρευνα αποκαλύπτει ένα διασυνδεδεμένο οικοσύστημα εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, επαγγελματικών συλλόγων και προσώπων στην Ελλάδα και την Κύπρο, στο οποίο ιδιωτικοί τίτλοι σπουδών και επαγγελματικές βεβαιώσεις προβάλλονται ως τεκμήρια επιστημονικής κατάρτισης. Κεντρικό πρόσωπο σε πολλές από αυτές τις διασυνδέσεις εμφανίζεται ο Ανδρέας Νικολάου. Το σοβαρότερο ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο η αμφισβητούμενη ακαδημαϊκή αναγνώριση των τίτλων, αλλά η αξιοποίησή τους για την παροχή υπηρεσιών υγείας και την προβολή αναπόδεικτων θεραπευτικών ισχυρισμών, ακόμη και για σοβαρές ασθένειες όπως ο καρκίνος. Η ιδιωτική πιστοποίηση δεν υποκαθιστά την αναγνωρισμένη ιατρική εκπαίδευση, ούτε αποτελεί από μόνη της άδεια άσκησης της ιατρικής. Πρόκειται, επομένως, για ζήτημα που υπερβαίνει την αξιοπιστία των εκπαιδευτικών τίτλων και αφορά άμεσα την προστασία των ασθενών και τη δημόσια υγεία.
Αναλυτικά
Η Νεοϊπποκρατική Σχολή λειτουργεί στην Κύπρο μέσω της NEOIPPOKRATIKI SCHOLI LIMITED (ΗΕ 146713), η οποία συστάθηκε στις 19 Μαρτίου 2004. Ο Ανδρέας Νικολάου παρουσιάζεται ως ιδρυτής και διευθυντής της σχολής. Στην ιστοσελίδα της διαφημίζονται προγράμματα φυσικοπαθητικής, ομοιοπαθητικής και άλλων πρακτικών, με εκπαιδευτικές διαδρομές που περιλαμβάνουν Certificate, Diploma, Bachelor, Master και Doctorate, στο University of America (UoA) και στο Westbrook. Αναφέρεται χαρακτηριστικά πως “Το UoA & Westbrook είναι εφάμιλλα οποιουδήποτε πανεπιστημίου σε βασικό πρόγραμμα σπουδών, αυστηρότητα, ποιότητα και επάρκεια“, σε μια προσπάθεια να δικαιολογηθεί την απουσία της συνήθους αμερικανικής ακαδημαϊκής διαπίστευσης. Η σχολή αναφέρεται ως Εταιρεία Περιορισμένης Ευθύνης και πιστοποιημένο ΚΕΚ -Κέντρο Επαγγελματικής Κατάρτισης, στην Κύπρο.
Η ίδια η σχολή αναφέρει ότι δεν ακολουθεί τα συστήματα ακαδημαϊκής αναγνώρισης του ΔΟΑΤΑΠ στην Ελλάδα και του ΚΥΣΑΤΣ στην Κύπρο. Στην πραγματικότητα, “πτυχία” από αυτά τα πανεπιστήμια δεν αναγνωρίζονται σε Ελλάδα και Κύπρο. Παράλληλα. Η σχολή υποστηρίζει ότι διδάσκει για λογαριασμό του University of America και του Westbrook University και ότι οι τίτλοι αναγνωρίζονται από επαγγελματικούς συλλόγους. Στις αρχές Νοεμβρίου 2026, προστέθηκε η παρακάτω αποποίηση ευθύνης που δεν υπήρχε μέχρι πρότινος.
Το University of America (UoA), με το οποίο συνδέεται ο ιδρυτής της Νεοϊπποκρατικής Σχολής Ανδρέας Νικολάου, δηλώνει παρουσία στο Κουρασάο της Καραϊβικής και στην Καλιφόρνια των ΗΠΑ. Στην Καλιφόρνια λειτουργεί βάσει εξαίρεσης για θρησκευτικές σπουδές, ενώ για τα υπόλοιπα προγράμματά του επικαλείται άδεια λειτουργίας και εξουσιοδότηση απονομής τίτλων από το Κουρασάο, με ημερομηνία το 2019. Δεν υπάρχει διαπίστευσή του από αναγνωρισμένο αμερικανικό οργανισμό ακαδημαϊκής διαπίστευσης. Στο επίσημο βιογραφικό του, ο Νικολάου αναφέρει ότι του απονεμήθηκαν διδακτορικός τίτλος και «καθηγητικό πτυχίο» από αμερικανικό πανεπιστήμιο, καθώς και τιμητική διάκριση και αναγνώριση ως καθηγητή από το “αμερικανικό Κογκρέσο” το 2018. Ωστόσο, δεν προσδιορίζει πότε απέκτησε τον διδακτορικό τίτλο. Δεν κατονομάζει επίσης κάποιο μέλος του Κογκρέσου, δεν προσδιορίζει το είδος της διάκρισης και δεν παραθέτει σχετικό έγγραφο.
Ο Ανδρέας Νικολάου δηλώνει το 2021 Δρ. Φυσιοπαθητικών Επιστημών Πρόληψης & Θεραπείας (CNM – College of Naturopathic Medicine) και PhD στη Φυσικοπαθητική Ανοσολογία (University of America – UoA). Το College of Naturopathic Medicine (CNM) είναι ιδιωτικός βρετανικός εκπαιδευτικός οργανισμός φυσικοπαθητικής, ο οποίος δεν αποτελεί αναγνωρισμένο πανεπιστήμιο του Ηνωμένου Βασιλείου και δεν διαθέτει αυτοτελή εξουσία απονομής πανεπιστημιακών διδακτορικών τίτλων. Στις 13 Μαρτίου 2013, η βρετανική Αρχή Διαφημιστικών Προτύπων (ASA) έκρινε ατεκμηρίωτους τους ισχυρισμούς του College of Naturopathic Medicine (CNM) σχετικά με την αποτελεσματικότητα της φυσιοπαθητικής στη θεραπεία οξέων και χρόνιων ασθενειών. Για το UoA, αναφέραμε ήδη ότι δεν υπάρχει διαπίστευσή του από αναγνωρισμένο αμερικανικό οργανισμό ακαδημαϊκής διαπίστευσης. Κανένας εκ των δυο τίτλων (εφόσον είναι υπαρκτοί), δεν επιτρέπουν στους κατόχους τους να ασκούν ιατρικές πράξεις σε Ελλάδα και Κύπρο. Δεν έχουν επίσης καμία ακαδημαϊκή αναγνώριση στις δυο χώρες.
Το College of Naturopathic Medicine (CNM) είχε εκπαιδευτική παρουσία στην Κύπρο μέσω συνεργασίας με τη Νεο-Ιπποκρατική Σχολή του Νικολάου. Η Νεο-Ιπποκρατική Σχολή συνεργάστηκε στο παρελθόν με το βρετανικό College of Naturopathic Medicine (CNM) για την παροχή προγραμμάτων εκπαίδευσης στη φυσικοπαθητική στην Κύπρο. Το 2014, ο Ανδρέας Νικολάου, ανέφερε ότι λειτουργούσε “νόμιμα με συμφωνία δικαιόχρησης ( Franchised) με το CNM-COLLEGE OF NATUROPATHIC MEDICINE U.K.” Στη σημερινή ιστοσελίδα, δεν αναφέρεται συνεργασία με το CNM, αλλά με το University of America και το Westbrook, τα οποία, όπως προαναφέραμε, εκδίδουν μη αναγνωρισμένους τίτλους.
Σε δημοσίευμα των Cyprus Times, αναφέρεται ότι το 2006 το πρόγραμμα φυσικοπαθητικής της σχολής του Ανδρέα Νικολάου, πιστοποιήθηκε από το Charles Sturt University, ένα δημόσιο πανεπιστήμιο της Αυστραλίας. Το συγκεκριμένο πανεπιστήμιο προσέφερε από τα μέσα της δεκαετίας του 2000 το πτυχίο Bachelor of Health Science (Complementary Medicine), το οποίο επέτρεπε σε αποφοίτους ιδιωτικών σχολών φυσικοπαθητικής να συνεχίσουν τις σπουδές τους και να αποκτήσουν πανεπιστημιακό τίτλο στις επιστήμες υγείας. Το πρόγραμμα δεν αποτελούσε πτυχίο Ιατρικής ή επιστημονική επικύρωση των εναλλακτικών θεραπευτικών πρακτικών. Η παρουσία τέτοιων προγραμμάτων στα αυστραλιανά πανεπιστήμια προκάλεσε έντονη επιστημονική κριτική. Τον Μάρτιο του 2012, οι επιστήμονες Άλαστερ ΜακΛέναν και Ρόμπερτ Μόρισον δημοσίευσαν στο Medical Journal of Australia άρθρο στο οποίο κατονόμαζαν το Charles Sturt University και το συγκεκριμένο πτυχίο, επικρίνοντας την πανεπιστημιακή διδασκαλία πρακτικών χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση, όπως η ομοιοπαθητική και η ιριδολογία. Το συγκεκριμένο πτυχίο δεν εμφανίζεται πλέον στις προσφερόμενες σπουδές του Charles Sturt University για το 2026, αν και εξακολουθούσε να απονέμεται τουλάχιστον μέχρι το 2022.
Παρότι το Charles Sturt University προσέφερε εκείνη την περίοδο πανεπιστημιακό πρόγραμμα συμπληρωματικής ιατρικής, δεν έχει επιβεβαιωθεί ο ισχυρισμός του Ανδρέα Νικολάου ότι το 2006 πιστοποίησε το πρόγραμμα φυσικοπαθητικής της Νεοϊπποκρατικής Σχολής Κύπρου. Ωστόσο, υπάρχει μια σημαντική σύνδεση: ο Νικολάου ήταν συνέταιρος του κυπριακού εκπαιδευτικού φορέα Tutorial Orthopathic Institute (T.O.I.), ο οποίος, σε παλαιό ενημερωτικό του έντυπο, διαφήμιζε συνεργασία με το αυστραλιανό πανεπιστήμιο, μέσω της οποίας οι απόφοιτοί του μπορούσαν να συνεχίσουν τις σπουδές τους για την απόκτηση πτυχίου στη συμπληρωματική ιατρική. Ο T.O.I. ήταν παλαιότερος εκπαιδευτικός φορέας που συνδεόταν με τον Ανδρέα Νικολάου και δραστηριοποιούνταν στον ίδιο χώρο με τη Νεοϊπποκρατική Σχολή Κύπρου. Για ένα διάστημα ήταν γνωστός και ως T.I.N.T. (Tutorial Institute of Natural Therapies).
Στο βιογραφικό του Ανδρέα Νικολάου που δημοσιεύθηκε στις 8 Μαρτίου 2021 στους CT, ενόψει των κυπριακών βουλευτικών εκλογών, η διάκριση του 2018 περιγράφεται διαφορετικά από ότι στην ιστοσελίδα της Νεοϊπποκρατικής Σχολής. Συγκεκριμένα, αναφέρεται ότι το 2018 διορίστηκε καθηγητής από το University of America, έλαβε Professorial Degree και τιμητικό δίπλωμα αναγνώρισης του έργου του από τη Βουλή των Αντιπροσώπων της Καλιφόρνιας, καθώς και διάκριση από τοπική δημοτική αρχή της Καλιφόρνιας. Η Βουλή των Αντιπροσώπων της Καλιφόρνιας δεν είναι το Κογκρέσο των Ηνωμένων Πολιτειών. Είναι το ένα από τα δύο νομοθετικά σώματα της πολιτείας της Καλιφόρνιας. Επομένως, η μεταγενέστερη αναφορά του Νικολάου σε αναγνώριση από το «αμερικανικό Κογκρέσο» δεν συμφωνεί με το παλαιότερο, λεπτομερέστερο βιογραφικό του. Δεν αναφέρει επίσης πουθενά, τι ακριβώς διάκριση έλαβε, ούτε υπάρχει σε κάποιο διαθέσιμο αρχείο (ανοιχτή πηγή) της Πολιτείας της Καλιφόρνιας.
Σε δημοσίευμα της εφημερίδας Cyprus Mail στις 30 Μαΐου 2004, ο Ανδρέας Νικολάου παρουσιάζεται ως φυσικοπαθητικός και πρόεδρος κυπριακών συνδέσμων εναλλακτικής ιατρικής και φυσικοπαθητικής. Υποστήριζε ότι δεχόταν καθημερινά 20 έως 30 ανθρώπους και κατηγορούσε τους γιατρούς ότι προσπαθούσαν να περιορίσουν τις εναλλακτικές θεραπείες για να προστατεύσουν τα οικονομικά τους συμφέροντα. Ισχυριζόταν επίσης ότι η συμβατική ιατρική αντιμετωπίζει κυρίως τα συμπτώματα και όχι τις αιτίες των ασθενειών, ενώ περιέγραφε την περίπτωση ενός κοριτσιού που, σύμφωνα με τον ίδιο, αντιμετωπίστηκε επιτυχώς με δύο συνεδρίες ομοιοπαθητικής και βελονισμού, έπειτα από τρίμηνη θεραπεία με αντιβιοτικά χωρίς αποτέλεσμα. Παράλληλα, επέκρινε τους περιορισμούς στην ανάληψη ασθενών με καρκίνο ή AIDS από εναλλακτικούς θεραπευτές. Στο ίδιο δημοσίευμα, ο τότε πρόεδρος του Παγκύπριου Ιατρικού Συλλόγου, Αντώνης Βασιλείου, επισήμαινε ότι η διάγνωση ασθενειών από μη γιατρούς ήταν παράνομη, ενώ εκπρόσωπος του υπουργείου Υγείας αναγνώριζε την ανάγκη ρύθμισης ορισμένων εναλλακτικών θεραπευτικών πρακτικών.
Σύμφωνα με άλλο δημοσίευμα της εφημερίδας Cyprus Mail το 2010, η Νεοϊπποκρατική Σχολή Φυσικών Θεραπειών της Λεμεσού σχεδίαζε συνεργασία με το Intercollege για την προσφορά εκπαιδευτικών προγραμμάτων στην ομοιοπαθητική, τη φυσικοπαθητική και τον βελονισμό. Ο Ανδρέας Νικολάου, ο οποίος παρουσιαζόταν ως καθηγητής της σχολής και υπεύθυνος επικοινωνίας με το Intercollege, εξηγούσε ότι τα θεωρητικά μαθήματα θα πραγματοποιούνταν στις εγκαταστάσεις του Intercollege, ενώ η πρακτική εκπαίδευση στη Νεοϊπποκρατική Σχολή. Σύμφωνα με τον σχεδιασμό, το Intercollege θα χορηγούσε πιστοποιητικό παρακολούθησης και το βρετανικό College of Naturopathic Medicine (CNM) το αντίστοιχο δίπλωμα σπουδών. Προβλέπονταν τριετή προγράμματα φυσικοπαθητικής, ομοιοπαθητικής, βελονισμού, βοτανοθεραπείας, φυσικής διατροφικής θεραπείας και συμπληρωματικής θεραπείας, καθώς και μονοετή προγράμματα σε άλλες εναλλακτικές πρακτικές. Η συνεργασία με το Intercollege δεν φαίνεται να προχώρησε. Ο Νικολάου υποστήριζε επίσης ότι η σχολή επιδίωκε από το 1990 τη θεσμική αναγνώριση των φυσικών θεραπειών στην Κύπρο. Ο Νικολάου συνιστούσε τη χρήση συμβατικών θεραπειών σε ιδιαίτερα σοβαρές περιπτώσεις, όπως ο καρκίνος και ο διαβήτης, υποστήριζε ωστόσο ότι η παρατεταμένη χρήση τους ή η καθημερινή προσφυγή σε αυτές για τη διατήρηση της υγείας ενδέχεται να είναι επιβλαβής. Παράλληλα, δήλωνε ότι οι φυσικές θεραπείες βοηθούν τους ανθρώπους να αποφεύγουν ή να περιορίζουν τη χρήση φαρμάκων.
Ήδη από το 2000, ο Ανδρέας Νικολάου ζητούσε αλλαγές στο νομοθετικό πλαίσιο για τις εναλλακτικές θεραπείες στην Κύπρο και ασκούσε έντονη κριτική στον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο (ΠΙΣ). Σύμφωνα με δημοσίευμα της Cyprus Mail στις 2 Νοεμβρίου 2000, παρουσιαζόταν ως πρόεδρος του Cyprus Association of Alternative Therapeutics & Register και ως καταρτισμένος βελονιστής. Κατηγορούσε τον ΠΙΣ ότι χρησιμοποιούσε νομοθεσία της δεκαετίας του 1960 για να κινητοποιεί την αστυνομία εναντίον εναλλακτικών θεραπευτών, υποστηρίζοντας ότι το υπουργείο Υγείας είχε υποσχεθεί νομοθετικές αλλαγές σε συνεννόηση με την Ευρωπαϊκή Ένωση. Ισχυριζόταν επίσης ότι οι μισοί πολίτες προτιμούσαν την εναλλακτική ιατρική και ότι οι περισσότεροι εναλλακτικοί θεραπευτές δέχονταν καθημερινά 30 έως 40 άτομα, επικαλούμενος έρευνα χωρίς να παρουσιάζει τα στοιχεία της. Τέσσερα χρόνια αργότερα, σε άρθρο γνώμης που υπέγραφε ο ίδιος στην Cyprus Mail, στις 30 Μαΐου 2004, αμφισβητούσε την αποτελεσματικότητα της σύγχρονης ιατρικής, χαρακτηρίζοντας «μύθους» τους ισχυρισμούς ότι η ιατρική και τα φάρμακα είχαν συμβάλει καθοριστικά στην εξάλειψη σοβαρών ασθενειών, ότι η σύγχρονη ιατρική προλαμβάνει και θεραπεύει επιτυχώς ασθένειες και ότι η φαρμακευτική θεραπεία είναι αποτελεσματική. Επικαλούνταν επίσης τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας για να υποστηρίξει ότι η συμβατική ιατρική είχε συμβάλει ελάχιστα στη συνολική μείωση της θνησιμότητας, χωρίς να παραπέμπει σε συγκεκριμένη έκθεση ή μελέτη. Παράλληλα, διατύπωνε την υπόθεση ότι οι πολίτες ενδεχομένως στρέφονταν στις εναλλακτικές θεραπείες επειδή είχαν απογοητευτεί από τις σύντομες ιατρικές επισκέψεις και τη συνταγογράφηση ισχυρών φαρμάκων με πιθανές παρενέργειες. Ως πιθανό επιπλέον λόγο ανέφερε την προτίμηση για ολιστικές προσεγγίσεις, φυσικά σκευάσματα, δίαιτες αποτοξίνωσης και βότανα, τα οποία παρουσίαζε ως ακίνδυνα ακόμη και όταν δεν προσφέρουν κάποιο όφελος. Οι επιστημονικοί και στατιστικοί ισχυρισμοί του δεν συνοδεύονταν από συγκεκριμένες βιβλιογραφικές παραπομπές.
Σε μεταγενέστερο κείμενο 16 σελίδων με τίτλο «Γιατί εναλλακτική ιατρική;», ο Ανδρέας Νικολάου ασκεί δριμεία κριτική στη συμβατική ιατρική, υποστηρίζοντας ότι τα φάρμακα συχνά καταστέλλουν τα συμπτώματα αντί να αντιμετωπίζουν τις αιτίες των ασθενειών. Παράλληλα, παρουσιάζει τη φυσιοπαθητική ως ασφαλέστερη θεραπευτική προσέγγιση και ενθαρρύνει το κοινό να επισκέπτεται φυσιοπαθητικούς. Ιδιαίτερα ανησυχητική είναι η αναφορά του στον καρκίνο, καθώς παρουσιάζει την επιλογή εναλλακτικών θεραπειών ακόμη και ως υποκατάστατο της καθιερωμένης αντικαρκινικής αγωγής, ενώ υποστηρίζει ότι σε πολλές περιπτώσεις η εξέλιξη του καρκίνου μπορεί να σταματήσει ή να αναστραφεί με την απομάκρυνση των αιτιολογικών παραγόντων.
Σε ιστοσελίδα που προωθούσε τα εκπαιδευτικά προγράμματα του Νικολάου, διαβάζουμε ακόμη πιο επιθετικούς ισχυρισμούς. Αναφέρεται ότι η μοναδική αιτία του καρκίνου είναι η διαταραχή των «ενεργειακών πεδίων» των κυττάρων, ενώ προτείνεται ένα «Πρωτόκολλο Θεραπείας» με αποτοξίνωση, αλλαγές στη διατροφή και φυσικά προϊόντα. Αναφέρεται ακόμη και η κατανάλωση κουκουτσιών βερίκοκου και κερασιού, μια δυνητικά επικίνδυνη πρακτική, διότι περιέχουν κυανογόνες ουσίες, που μπορούν να προκαλέσουν οξεία δηλητηρίαση. Διατυπώνεται επίσης ο ισχυρισμός ότι η ολιστική ιατρική μπορεί να εντοπίσει ενεργειακές διαταραχές έως και πέντε χρόνια πριν από τη συμβατική ιατρική και ότι έχει επιτύχει εξαιρετικά αποτελέσματα σε περιπτώσεις καρκίνου που θεωρούνταν μη αναστρέψιμες. Οι ισχυρισμοί αυτοί αντιβαίνουν τις καθιερωμένες επιστημονικές γνώσεις για την καρκινογένεση, ενώ κάποιες πρακτικές έχουν αποδειχθεί επικίνδυνες. Το κείμενο περιλαμβάνει διαφήμιση της Νεοϊπποκρατικής Σχολής, με παραπομπή στο naturopathy.com.cy και στοιχεία επικοινωνίας, όπου κάποιος μπορεί να γίνει “επαγγελματίας φυσικοπαθητικός“. Ο Ανδρέας Νικολάου αναφέρεται ως “Professor, Dr. Sc. General Director & Chairman of the Board“, “President & Dean of the Neo-Hippocrates School” και “Science Homeo-Puncture, Master Practitioner Naturopathy( ND), Homeopathy, Acupuncture, DO., Hons Diploma Acupuncture & Homeopathy.”
Δημοσίευμα του Πολίτη της 17ης Σεπτεμβρίου 2021, παρουσιάζει τον Νικολάου ως «Καθηγητή Φυσικής Ιατρικής Αμερικανικού πανεπιστημίου (Καλιφόρνια ΗΠΑ)», όταν είχε ανακοινώσει την ανεξάρτητη υποψηφιότητά του για την Προεδρία της Κυπριακής Δημοκρατίας στις εκλογές του 2023. Σύμφωνα με το επίσημο βιογραφικό του στην ιστοσελίδα του κόμματος «ΝΙΚΗ», ο Νικολάου δηλώνει Διδάκτωρ & Θεράπων στις Φυσιοπαθητικές Επιστήμες Υγείας, ενώ συνδέει ευθέως την πολιτική του δραστηριότητα με την υπεράσπιση της φυσιοπαθητικής. Περιλαμβάνει σαφείς αντιεμβολιαστικούς ισχυρισμούς και ισχυρισμούς για την αναποτελεσματικότητα στην θεραπεία ασθενειών όπως ο καρκίνος, κάτι που έχει καταρριφθεί μέσα από επιστημονικές μελέτες. Ο Νικολάου χαρακτηρίζει τα εμβόλια της πανδημίας πειραματικά, αμφισβητεί τη σοβαρότητα της COVID-19 και κατηγορεί τις αρχές ότι παραπληροφορούν για την αποτελεσματικότητα των φυσικών θεραπευτικών μεθόδων. Πρόκειται για ισχυρισμούς που έχουν διαψευστεί.
Η Νεο-Ιπποκρατική Σχολή κατηγορεί τον Παγκύπριο Ιατρικό Σύλλογο ότι επιδιώκει να διατηρήσει το μονοπώλιο της ιατρικής περίθαλψης και να περιορίσει τους εναλλακτικούς θεραπευτές. Διατυπώνει συνωμοσιολογικούς ισχυρισμούς, όπως ότι οι γιατροί προκαλούν περισσότερους θανάτους από όσους αποτρέπουν, επικαλούμενο στατιστικά στοιχεία για τις ΗΠΑ, και παρουσιάζει τη συμβατική ιατρική ως μία από τις κυριότερες αιτίες θανάτου. Παράλληλα, ισχυρίζεται ότι οι φυσικές και εναλλακτικές θεραπείες είναι ασφαλείς, αποτελεσματικές και καταπολεμούνται επειδή απειλούν οικονομικά συμφέροντα. Σε άλλη ανάρτηση, ο Νικολάου παρουσιάζει τη συμβατική ιατρική ως σύστημα που επικεντρώνεται στην καταστολή των συμπτωμάτων, ενώ υποστηρίζει ότι η φυσιοπαθητική αντιμετωπίζει τις πραγματικές αιτίες των ασθενειών. Επικαλείται επίσης οικονομικά συμφέροντα για να εξηγήσει γιατί, κατά την άποψή του, οι εναλλακτικές θεραπείες δεν αναγνωρίζονται ευρύτερα. Στο κείμενο εμφανίζονται επίσης αναφορές σε ομοιοπαθητική, βελονισμό και άλλες εναλλακτικές πρακτικές.
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει η αντίφαση ανάμεσα στους ισχυρισμούς του Ανδρέα Νικολάου και στον Κώδικα Δεοντολογίας του σωματείου General Council and Register of Alternative Therapists, δηλαδή Γενικό Συμβούλιο και Μητρώο Εναλλακτικών Θεραπευτών του οργανισμού στον οποίο ο ίδιος προεδρεύει. Συγκεκριμένα, στην ενότητα «Professional Conduct», η παράγραφος 10 απαγορεύει ρητά στους θεραπευτές να ισχυρίζονται ότι επιτυγχάνουν ίαση («Practitioners must never claim to CURE»), ενώ η παράγραφος 12 διευκρινίζει ότι οι φυσικοπαθητικοί δεν πραγματοποιούν ιατρικές διαγνώσεις ούτε παρέχουν ιατρική θεραπεία ασθενειών. Ωστόσο, σε επιστολή που δημοσιεύεται στην ιστοσελίδα του ίδιου οργανισμού, ο Νικολάου υποστηρίζει ότι, σύμφωνα με τα αρχεία του συνδέσμου, χιλιάδες ασθενείς έχουν αντιμετωπιστεί επιτυχώς με φυσικές θεραπευτικές μεθόδους και σκευάσματα. Η αντίφαση είναι αξιοσημείωτη, καθώς ο φορέας που θέτει περιορισμούς στους ισχυρισμούς περί ίασης φιλοξενεί ταυτόχρονα δηλώσεις του προέδρου του περί επιτυχημένης θεραπευτικής αντιμετώπισης ασθενών. Ο Νικολάου, από το 2004, δήλωνε στην Cyprus Mail ότι είχε αντιμετωπίσει πρόβλημα υγείας ενός νεαρού κοριτσιού με δύο συνεδρίες ομοιοπαθητικής και βελονισμού, αποδίδοντας στις παρεμβάσεις του θεραπευτική δράση. Παράλληλα, στο ίδιο δημοσίευμα, είχε δηλώσει ότι δεχόταν καθημερινά 20 έως 30 άτομα. Στο άρθρο των Cyprus Times (2021), αναφέρεται ότι “ο Ανδρέας Νικολάου έχει πιστωθεί με την ανακάλυψη πολλών θεραπευτικών πρωτοκόλλων φυσικής προσέγγισης ως και με την θεραπευτική αποτελεσματικότητα του από χιλιάδες πάσχοντες από χρόνια και οξεία προβλήματα υγείας που τον επισκέφθηκαν στα 35 χρόνια της φυσικής θεραπευτικής του καριέρας στην Κύπρο, Αγγλία και Αυστραλία.“
Οι «καθηγητές» της Νεοϊπποκρατικής Σχολής
Το 2019, σε παρουσίαση της Νεοϊπποκρατικής Σχολής, στην ενότητα «Διδάσκοντες Καθηγητές», εμφανίζονται πέντε πρόσωπα: ο ιδρυτής και διευθυντής Ανδρέας Νικολάου, ο Ανδρέας Αυξεντίου, ο Πασχάλης Ηλιόπουλος, ο Νικόλαος Βρούσγος και ο Παναγιώτης Δρακόπουλος, ο οποίος προστέθηκε το 2019. Στα βιογραφικά τους χρησιμοποιούνται τίτλοι όπως «Dr.», «Δρ.», «PhD» και «N.D.», ενώ προβάλλονται σπουδές στη φυσιοπαθητική και σε άλλες εναλλακτικές θεραπευτικές πρακτικές, μεταξύ άλλων στο College of Naturopathic Medicine (CNM), στο Westbrook University και στη Νεοϊπποκρατική Σχολή. Η χρήση των τίτλων «καθηγητής» και «Dr.» δεν σημαίνει ότι τα συγκεκριμένα πρόσωπα είναι πτυχιούχοι Ιατρικής, διαθέτουν άδεια άσκησης ιατρικού επαγγέλματος ή κατέχουν αναγνωρισμένες πανεπιστημιακές θέσεις. Ο Βρούσγος είναι επίσης κάτοχος της ιστοσελίδας της Asclepeo Academy όπου αναφέρεται ρητά ότι η Νεοϊπποκρατική Σχολή, σε συνεργασία με την Asclepeo στη Θεσσαλονίκη, προσφέρει επαγγελματική εκπαίδευση φυσιοπαθητικής που οδηγεί σε τίτλο Doctor of Naturopathy, απονεμόμενο από το Westbrook University. Παλιότερα, στις σπουδές για απόκτηση τίτλου “Δρ. Φυσικοπαθητικής”, ο Ανδρέας Νικολάου παρουσιάζεται ως υπεύθυνος εκπαίδευσης και καθηγητής φυσιοπαθητικών επιστημών υγείας, με 30 χρόνια εμπειρίας. Πλαισιώνεται από τους: Γεώργιος Λουκάς ως ψυχίατρος και ομοιοπαθητικός, Ανδρέας Αυξεντίου ως διδάκτορας φυσιοπαθητικής και διατροφοθεραπείας και Μάριος Καϊσής ως διδάσκων Ανατομίας και Φυσιολογίας και παροχέας πρώτων βοηθειών. Αξιοσημείωτο είναι ότι ο Νικολάου χαρακτηρίζεται «Θεμελιωτής και Πρωτοπόρος» μιας νέας θεραπευτικής επιστήμης στην Ελλάδα και την Κύπρο, καθώς και “Πατέρας Νεο-Ιπποκράτειας Φυσιοπαθητικής Θεραπευτικής Επιστήμης.
Οι «καθηγητές» του University of America (UoA)
Ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει ο επίσημος κατάλογος του, μη αναγνωρισμένου σε Ελλάδα και Κύπρο, University of America (UoA), στην ενότητα «Administration and Faculty», όπου το ίδιο το ίδρυμα δημοσιεύει τα βιογραφικά προσώπων που συνδέονται με τη Νεοϊπποκρατική Σχολή και άλλους φορείς εναλλακτικής ιατρικής. Και οι πέντε διδάσκοντες που εμφανίζονται στον κατάλογο της Νεοϊπποκρατικής Σχολής περιλαμβάνονται επίσης σε αυτόν του UoA. Πρόκειται για τον ιδρυτή της, Ανδρέα Νικολάου, ο οποίος παρουσιάζεται ως συνεργαζόμενος καθηγητής (Adjunct Professor), και τους Ανδρέα Αυξεντίου, Πασχάλη Ηλιόπουλο, Νικόλαο Βρούσγο και Παναγιώτη Δρακόπουλο, οι οποίοι αναφέρονται με τον τίτλο «Dr.», χωρίς να προσδιορίζεται συγκεκριμένη ακαδημαϊκή θέση τους στο UoA. Στον ίδιο κατάλογο εμφανίζεται ο Γιώργος Γεωργίου ως συνεργαζόμενος καθηγητής και κοσμήτορας (Dean) στη Λάρνακα, με σύνδεση με το Da Vinci Institute of Holistic Medicine. Περιλαμβάνονται επίσης η Μαρία Γεωργίου ως ανώτερη διδάσκουσα Ψυχολογίας και μέλος επιτροπής διδακτορικών διατριβών και ο Μιχάλης Κουτσούλης ως συνεργαζόμενος καθηγητής. Η παρουσία αυτών των προσώπων και οι δηλωμένες συνεργασίες αναδεικνύουν τη Νεοϊπποκρατική Σχολή ως σημαντικό κόμβο ενός ευρύτερου δικτύου εκπαιδευτικών φορέων στον χώρο της φυσιοπαθητικής και των εναλλακτικών θεραπειών, τόσο στην Κύπρο, όσο και στην Ελλάδα.
Το οικοσύστημα απονομής τίτλων και βεβαιώσεων
Η έρευνα αναδεικνύει ένα πλέγμα εκπαιδευτικών φορέων, επαγγελματικών συλλόγων και “θεραπευτών” στην Ελλάδα, την Κύπρο και το εξωτερικό, με κοινό πεδίο δραστηριότητας τη φυσικοπαθητική και τις λεγόμενες εναλλακτικές θεραπείες. Κεντρικό πρόσωπο σε αρκετές από αυτές τις διασυνδέσεις είναι ο Ανδρέας Νικολάου, ιδρυτής της Νεοϊπποκρατικής Σχολής Κύπρου. Η σχολή είχε παρουσιάσει στο παρελθόν συνεργασία με το College of Naturopathic Medicine (CNM), έναν ιδιωτικό εκπαιδευτικό οργανισμό με έδρα το Λονδίνο της Αγγλίας, ο οποίος δεν αποτελεί αναγνωρισμένο βρετανικό πανεπιστήμιο. Παράλληλα, το University of America (UoA), με έδρα το Κουρασάο, περιλαμβάνει τον Νικολάου στον επίσημο κατάλογο σπουδών και προσωπικού του, με την ιδιότητα του Adjunct Professor. Επιπλέον, η Νεοϊπποκρατική Σχολή δηλώνει ότι συνεργάζεται με το University of America (UoA), με έδρα το Κουρασάο, για την παροχή εξ αποστάσεως εκπαιδευτικών προγραμμάτων και την απονομή διπλωμάτων και ακαδημαϊκών τίτλων, έως και διδακτορικού επιπέδου, σε αντικείμενα όπως η φυσικοπαθητική, η ομοιοπαθητική και ο βελονισμός.
Στην Ελλάδα, η Ακαδημία Asclepeo, με έδρα τη Θεσσαλονίκη, δηλώνει ότι αποτελεί αναγνωρισμένο εκπαιδευτικό κέντρο της Νεοϊπποκρατικής Σχολής Κύπρου και προσφέρει προγράμματα φυσικοπαθητικής και ομοιοπαθητικής. Παράλληλα, διαφημίζει πρόγραμμα που, σύμφωνα με την ίδια, οδηγεί στην απονομή τίτλου Doctor of Naturopathy από το μη αναγνωρισμένο, αμερικανικό Westbrook University.
Η Ακαδημία αναφέρει επίσης ότι οι κάτοχοι των προηγμένων διπλωμάτων της μπορούν να εγγραφούν στον Πανελλήνιο Σύλλογο Φυσιοπαθητικών (ΠΑΣΥΦΥ). Στο ίδιο πλαίσιο εντάσσεται και τα πιστοποιητικά εγγραφής που χορηγούνται, τα οποία φέρουν την υπογραφή του Ανδρέα Νικολάου ως προέδρου του συλλόγου. Δείτε ένα παράδειγμα εδώ. Ο Νικολάου, φαινόταν να έχει ηγετικό ρόλο στον Πανελλήνιο Σύλλογο Φυσιοπαθητικών (ΠΑΣΥΦΥ), αλλά και στην Ένωση Εναλλακτικών Θεραπευτών Κύπρου, γεγονός που αναδεικνύει τις διασυνδέσεις μεταξύ των επαγγελματικών φορέων του χώρου στις δύο χώρες.
Οι διασυνδέσεις αυτές σχηματίζουν ένα οικοσύστημα στο οποίο εκπαιδευτικοί οργανισμοί επικαλούνται συνεργασίες και αναγνωρίσεις από άλλους φορείς του ίδιου χώρου, ενώ επαγγελματικοί σύλλογοι παρέχουν βεβαιώσεις εγγραφής και επαγγελματικής ιδιότητας. Ωστόσο, η αναγνώριση ενός εκπαιδευτικού προγράμματος από ιδιωτικό φορέα δεν ισοδυναμεί με κρατική ακαδημαϊκή αναγνώριση, ούτε η εγγραφή σε ιδιωτικό επαγγελματικό μητρώο αποτελεί από μόνη της άδεια άσκησης νομοθετικά ρυθμιζόμενου επαγγέλματος.
Το σοβαρότερο πρόβλημα σε αυτό το οικοσύστημα απονομής “πτυχίων” και “αναγνωρίσεων”, αφορά κυρίως τη χρήση τους από πρόσωπα που παρουσιάζονται ως θεραπευτές και προσφέρουν υπηρεσίες σε ανθρώπους με προβλήματα υγείας. Όταν τέτοιοι τίτλοι χρησιμοποιούνται για να προσδώσουν επιστημονικό κύρος σε αναπόδεικτες θεραπευτικές πρακτικές, το ζήτημα παύει να είναι απλώς εκπαιδευτικό και γίνεται ζήτημα δημόσιας υγείας.
Ο Παγκύπριος Ιατρικός Σύλλογος (ΠΙΣ) έχει εκφράσει την έντονη αντίθεσή του στην πρόταση νόμου «Ο περί Φυσικοπαθητικής και Παραδοσιακού Βελονισμού/Ηλεκτροβελονισμού Νόμος του 2025», την οποία κατέθεσε ο βουλευτής του ΔΗΣΥ Ευθύμιος Δίπλαρος, με σκοπό τη θεσμοθέτηση και ρύθμιση των συγκεκριμένων επαγγελματικών δραστηριοτήτων. Σε ανακοίνωσή του στις 28 Νοεμβρίου 2025 και σε κοινή παρέμβαση με την Ομοσπονδία Συνδέσμων Ασθενών Κύπρου και τον Παγκύπριο Σύλλογο Φυσιοθεραπευτών στις 10 Μαρτίου 2026, προειδοποίησε ότι η πρόταση επιχειρεί να κατοχυρώσει επαγγελματικούς τίτλους και μητρώα για πρακτικές χωρίς επαρκή επιστημονική τεκμηρίωση, δημιουργώντας κινδύνους παραπλάνησης των πολιτών και για τη δημόσια υγεία. Οι τρεις φορείς χαρακτήρισαν μάλιστα τη νομοθετική πρωτοβουλία απόπειρα μετατροπής του «τσαρλατανισμού σε θεσμοθετημένο επάγγελμα».
Η έρευνα αποκαλύπτει ένα διασυνδεδεμένο οικοσύστημα εκπαιδευτικών ιδρυμάτων, επαγγελματικών συλλόγων και προσώπων στην Ελλάδα και την Κύπρο, στο οποίο ιδιωτικοί τίτλοι σπουδών και επαγγελματικές βεβαιώσεις προβάλλονται ως τεκμήρια επιστημονικής κατάρτισης. Κεντρικό πρόσωπο σε πολλές από αυτές τις διασυνδέσεις εμφανίζεται ο Ανδρέας Νικολάου. Το σοβαρότερο ζήτημα, ωστόσο, δεν είναι μόνο η αμφισβητούμενη ακαδημαϊκή αναγνώριση των τίτλων, αλλά η αξιοποίησή τους για την παροχή υπηρεσιών υγείας και την προβολή αναπόδεικτων θεραπευτικών ισχυρισμών, ακόμη και για σοβαρές ασθένειες όπως ο καρκίνος. Η ιδιωτική πιστοποίηση δεν υποκαθιστά την αναγνωρισμένη ιατρική εκπαίδευση, ούτε αποτελεί από μόνη της άδεια άσκησης της ιατρικής. Πρόκειται, επομένως, για ζήτημα που υπερβαίνει την αξιοπιστία των εκπαιδευτικών τίτλων και αφορά άμεσα την προστασία των ασθενών και τη δημόσια υγεία.
ΠΡΟΣΟΧΗ: Η φυσικοπαθητική (naturopathy) είναι ένα σύστημα εναλλακτικής ιατρικής που βασίζεται στην αντίληψη ότι ο οργανισμός διαθέτει εγγενείς μηχανισμούς αυτοΐασης, τους οποίους επιχειρεί να ενισχύσει με πρακτικές όπως ο βιοσυντονισμός, η ομοιοπαθητική, η υδροθεραπεία παέος εντέρου, η διατροφή, η βοτανοθεραπεία, τα συμπληρώματα διατροφής και διάφορες άλλες παρεμβάσεις. Οι θεωρητικές βάσεις και πολλοί από τους διαγνωστικούς και θεραπευτικούς ισχυρισμούς της δεν υποστηρίζονται από αξιόπιστα επιστημονικά δεδομένα, ενώ θεωρείται αντιεπιστημονική. Η φυσικοπαθητική δεν αποτελεί αναγνωρισμένη ειδικότητα της συμβατικής ιατρικής και οι τίτλοι φυσικοπαθητικής δεν καθιστούν αυτομάτως τους κατόχους τους ιατρούς ή θεραπευτές με ικανότητες πρόληψης και θεραπείας ασθενειών.
Η φυσικοπαθητική, ή φυσιοπαθητική, δεν πρέπει να συγχέονται με τη φυσικοθεραπεία.
Διαβάστε επίσης
Φυσιοπαθητική: Πίσω από τις υποσχέσεις για διάγνωση, θεραπεία και «αποτοξίνωση»
Πολυκυματικός ταλαντωτής Tesla–Lakhovsky και λυχνία Rife: Τι υπόσχονται και τι αποδεικνύεται
Προσοχή στους ισχυρισμούς υγείας της «Κοσμοενεργειακής Θεραπευτικής»
DETA ELIS: θεραπευτικές υποσχέσεις βιοσυντονισμού μέσω δικτύου πωλήσεων σε Ελλάδα και Κύπρο