ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΣ: Η Ελβετία απαγορεύει τη μαστογραφία – Η ιατρική απάτη αποκαλύφθηκε.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Η Ελβετία δεν έχει απαγορεύσει τη μαστογραφία ούτε την έχει χαρακτηρίσει “ιατρική απάτη”. Μια επιτροπή ειδικών πρότεινε το 2013 τη διακοπή των οργανωμένων προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου, όμως η πρόταση δεν συνιστούσε απαγόρευση και η εξέταση παραμένει διαθέσιμη. Παρότι η μαστογραφία έχει γνωστούς περιορισμούς, η ακτινοβολία της είναι πολύ χαμηλή και τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ο οργανωμένος προληπτικός έλεγχος συμβάλλει στην έγκαιρη διάγνωση και μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού.
Επανακυκλοφορεί ο ισχυρισμός πως η Ελβετία είναι η πρώτη χώρα που απαγόρευσε τη μαστογραφία, χαρακτηρίζοντάς την ως μεγάλη ιατρική απάτη που προκαλεί μαζικές υπερδιαγνώσεις, ψευδώς θετικά αποτελέσματα, ακρωτηριασμούς και κέρδη για τη βιομηχανία αντί να σώζει ζωές.
Ακολουθεί παράδειγμα ανάρτησης που συγκέντρωσε 238 κοινοποιήσεις:
Η μαστογραφία είναι μία ακτινολογική εξέταση που χρησιμοποιείται για την ανίχνευση του καρκίνου του μαστού. Οι μαστογραφίες μπορούν να βοηθήσουν στην έγκαιρη ανίχνευση του καρκίνου, ακόμη και πριν εμφανιστούν τα συμπτώματα. Τα ψευδώς θετικά αποτελέσματα είναι όντως ένα πρόβλημα στη μαστογραφία, με ποσοστά που κυμαίνονται περίπου στο 10% κατά τη διάρκεια μιας δεκαετίας τακτικών ελέγχων. Ωστόσο, τα οφέλη της έγκαιρης ανίχνευσης καρκίνου του μαστού θεωρούνται γενικά ότι υπερτερούν των κινδύνων αυτών.
Εντούτοις αυτό το πρόβλημα δεν έχει οδηγήσει τις χώρες στην απαγόρευση των μαστογραφιών. Στην Ελβετία το 2013, μια επιτροπή ειδικών πρότεινε να σταματήσουν τα οργανωμένα προγράμματα πληθυσμιακού ελέγχου μαστογραφίας λόγω της εκτίμησης ότι τα οφέλη δεν υπερβαίνουν τους κινδύνους, όπως οι ψευδώς θετικές διαγνώσεις και η υπερδιάγνωση. Ωστόσο, αυτό δεν αποτελεί απαγόρευση και η μαστογραφία εξακολουθεί να είναι διαθέσιμη για τις γυναίκες που το επιλέγουν, σύμφωνα με την Ομοσπονδιακή Υπηρεσία Δημόσιας Υγείας (Federal Office of Public Health) και το μη κερδοσκοπικό Ελβετικό Σύνδεσμο Καρκίνου (Swiss Cancer League).
Το ζήτημα της ακτινοβολίας
Στην περίπτωση της μαστογραφίας, τα ψευδή αφηγήματα συνδυάζουν αποσπασματικές αλήθειες με υπερβολές. Είναι αλήθεια ότι η μαστογραφία περιλαμβάνει μια πολύ μικρή δόση ακτινοβολίας, αλλά η ποσότητα αυτή είναι ελάχιστη και απολύτως εντός των ορίων ασφαλείας. Μία τυπική ψηφιακή μαστογραφία εκθέτει τη γυναίκα σε περίπου 0,28 έως 0,4 μιλισιβέρτ (mSv) ακτινοβολίας, ποσότητα αντίστοιχη με τη φυσική ακτινοβολία που δέχεται ένας άνθρωπος μέσα σε 34 έως 49 ημέρες από το περιβάλλον (ακτινοβολία υποβάθρου). Συγκριτικά, μια ακτινογραφία θώρακος αντιστοιχεί σε 0,1 mSv, ενώ μια αξονική θώρακα, σε 6,1 mSv. Η δόση αυτή είναι υπερβολικά μικρή για να προκαλέσει καρκίνο ή οποιαδήποτε μετρήσιμη βλάβη.
Τα μετρήσιμα ωφέλη της μαστογραφίας
Αντίθετα, τα οφέλη της έγκαιρης διάγνωσης είναι τεράστια. Μεγάλες επιδημιολογικές μελέτες έχουν δείξει ότι ο προληπτικός έλεγχος με μαστογραφία μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού κατά 20 έως 47 τοις εκατό, ιδιαίτερα στις γυναίκες ηλικίας 50–69 ετών. Πιο πρόσφατες αναλύσεις, που περιλαμβάνουν δεδομένα από περισσότερες από 600.000 γυναίκες, δείχνουν ότι όσες υποβάλλονται τακτικά σε μαστογραφίες έχουν σημαντικά μικρότερη πιθανότητα να πεθάνουν από καρκίνο του μαστού σε σχέση με όσες δεν εξετάζονται.
Πέρα από τη μείωση της θνησιμότητας, η μαστογραφία έχει μετρήσιμα οφέλη και στην ποιότητα ζωής. Οι καρκίνοι που εντοπίζονται μέσω προληπτικού ελέγχου είναι συνήθως μικρότεροι, λιγότερο επιθετικοί και σε αρχικό στάδιο κατά τη διάγνωση. Σύμφωνα με στοιχεία του προγράμματος EUROSCREEN, τα οποία έχουν αποτελέσει βασικό υπόβαθρο για τις ευρωπαϊκές κατευθυντήριες οδηγίες της European Commission Initiative on Breast Cancer (ECIBC), περίπου το 60 τοις εκατό των καρκίνων που εντοπίζονται μέσω μαστογραφίας ανιχνεύονται σε στάδιο Ι, σε σύγκριση με λιγότερο από 30 τοις εκατό μεταξύ των γυναικών που προσέρχονται με συμπτώματα. Οι πρώιμες διαγνώσεις απαιτούν συχνά λιγότερο επεμβατικές θεραπείες, όπως διατήρηση του μαστού αντί για μαστεκτομή, και συνοδεύονται από ποσοστά πενταετούς επιβίωσης που ξεπερνούν το 95 τοις εκατό. Η έγκαιρη ανίχνευση μειώνει επίσης την ανάγκη για χημειοθεραπεία και τον κίνδυνο υποτροπής ή μόνιμης αναπηρίας. Με απλά λόγια, η μαστογραφία δεν σώζει μόνο ζωές, αλλά προστατεύει και από άλλα αρνητικές συνέπειες του καρκίνου.
Το ζήτημα της υπερδιάγνωσης
Η παραπληροφόρηση συχνά διαστρεβλώνει τις επιστημονικές ανακαλύψεις. Όταν οι ειδικοί αναφέρουν κινδύνους όπως τα ψευδώς θετικά αποτελέσματα, την υπερδιάγνωση ή το άγχος των επανελέγχων, αυτοί που παραπληροφορούν παρουσιάζουν αυτά τα ζητήματα ως απόδειξη ότι η ίδια η εξέταση είναι επικίνδυνη ή ξεκάθαρη απάτη. Στην πραγματικότητα, οι παράμετροι αυτές αναγνωρίζονται και περιγράφονται ξεκάθαρα στις επίσημες κατευθυντήριες οδηγίες. Τα ψευδώς θετικά αποτελέσματα εμφανίζονται σε περίπου 7 έως 12 τοις εκατό των μαστογραφιών, αλλά οι περισσότερες επανεξετάσεις είναι μη επεμβατικές και οι ψυχολογικές επιπτώσεις είναι συνήθως περιορισμένες όταν οι γυναίκες είναι σωστά ενημερωμένες. Επίσης το συναισθηματικό κόστος ενός ψευδώς θετικού αποτελέσματος αντισταθμίζεται από τα οφέλη της έγκαιρης διάγνωσης.
Η υπερδιάγνωση είναι ένα σύνθετο ζήτημα. Πρόκειται περιπτώσεις όγκων οι οποίοι δεν θα προκαλούσαν ποτέ συμπτώματα ή θάνατο στο άτομο αλλά εντοπίζονται κατά τον προσυμπτωματικο έλεγχο. Ορισμένοι όγκοι μπορεί να εξελίσσονταν πολύ αργά, αλλά εκτιμάται ότι αυτό αφορά το 1 έως 10 τοις εκατό των περιπτώσεων. Εντούτοις, επειδή εντοπίζεται με την εξέταση, αντιμετωπίζονται με τις ίδιες επεμβατικές θεραπείες όπως και οι επιθετικοί καρκίνοι (π.χ. χειρουργείο, ακτινοβολία, χημειοθεραπεία). Αυτό οδηγεί σε υπερθεραπεία, με περιττές ιατρικές παρεμβάσεις, ψυχολογική επιβάρυνση και πιθανές παρενέργειες χωρίς πραγματικό όφελος. Αυτά δεν είναι δεδομένα που αποκρύπτονται, αλλά αποτελούν μέρος μιας διαφανούς, τεκμηριωμένης επιστημονικής συζήτησης.
Τι λέει η επιστήμη
Η διεθνής ιατρική συναίνεση είναι ξεκάθαρη. Ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας και η Διεθνής Υπηρεσία Έρευνας για τον Καρκίνο έχουν επιβεβαιώσει ότι τα οργανωμένα προγράμματα προληπτικού ελέγχου με μαστογραφία μειώνουν ουσιαστικά τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού. Η U.S. Preventive Services Task Force συνιστά μαστογραφικό έλεγχο κάθε δύο χρόνια για γυναίκες ηλικίας 40 έως 74 ετών, ενώ η Ευρωπαϊκή Επιτροπή μέσω του European Commission Initiative on Breast Cancer προτείνει πληθυσμιακό έλεγχο για γυναίκες 50 έως 69 ετών, με έμφαση στην ενημερωμένη συναίνεση και στη διασφάλιση ποιότητας. Το 2023, ο ΠΟΥ στο πλαίσιο της Global Breast Cancer Initiative υπογράμμισε ότι η έγκαιρη ανίχνευση μέσω μαστογραφίας είναι καθοριστική για την επίτευξη του στόχου μείωσης της παγκόσμιας θνησιμότητας από καρκίνο του μαστού κατά 2,5 τοις εκατό ετησίως έως το 2040. Πολλές εθνικές αρχές, μεταξύ αυτών και το ελληνικό πρόγραμμα προληπτικού ελέγχου “Φώφη Γεννηματά”, ευθυγραμμίζονται με αυτά τα διεθνή πρότυπα.
Συμπέρασμα
Ο ισχυρισμός είναι ψευδής. Η Ελβετία δεν έχει απαγορεύσει τη μαστογραφία ούτε την έχει χαρακτηρίσει “ιατρική απάτη”. Μια επιτροπή ειδικών πρότεινε το 2013 τη διακοπή των οργανωμένων προγραμμάτων πληθυσμιακού ελέγχου, όμως η πρόταση δεν συνιστούσε απαγόρευση και η εξέταση παραμένει διαθέσιμη. Παρότι η μαστογραφία έχει γνωστούς περιορισμούς, η ακτινοβολία της είναι πολύ χαμηλή και τα επιστημονικά δεδομένα δείχνουν ότι ο οργανωμένος προληπτικός έλεγχος συμβάλλει στην έγκαιρη διάγνωση και μειώνει τη θνησιμότητα από καρκίνο του μαστού.
Διαβάστε επίσης: