ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΣ: Οι Ελβετοί ψήφισαν χθες κατοχυρώνοντας ως συνταγματική την δυνατότητα πληρωμής με μετρητά σε όλες τις συναλλαγές. Η κίνηση αυτή προήλθε από το FBS (Movement for a Free Switzerland), το οποίο συγκέντρωσε πάνω από 136.000 υπογραφές. Η βασική τους θέση είναι ότι τα μετρητά αποτελούν θεμελιώδες δικαίωμα και σύμβολο ελευθερίας. Οι βασικοί πυλώνες της πρότασης: Συνταγματική Κατοχύρωση: Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πρέπει να διασφαλίσει ότι τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα θα είναι πάντα διαθέσιμα σε επαρκή ποσότητα. Εμπόδιο στο “Cashless Society”: Κάθε προσπάθεια κατάργησης του φυσικού νομίσματος (π.χ. του φράγκου) θα απαιτεί πλέον υποχρεωτικά λαϊκή ψήφο. Προστασία Ιδιωτικότητας: Τα μετρητά επιτρέπουν συναλλαγές χωρίς την ψηφιακή ιχνηλάτηση από τράπεζες ή το κράτος […].
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Στις 8 Μαρτίου 2026, ο ελβετικός λαός ενέκρινε με ποσοστό 73% το άμεσο αντιπρόταγμα της ελβετικής κυβέρνησης και όχι τη λαϊκή πρωτοβουλία «Τα μετρητά είναι ελευθερία» της ομάδας Free Switzerland Movement (FBS). Επιπλέον, ούτε η πρωτοβουλία ούτε το αντιπρόταγμα της κυβέρνησης αφορούσαν άμεσα τις «πληρωμές με μετρητά», αλλά την κατοχύρωση του ελβετικού φράγκου στο Σύνταγμα και τον εφοδιασμό του.
Στις 8 Μαρτίου 2026, οι Ελβετοί πολίτες κλήθηκαν στις κάλπες για να ψηφίσουν επί τεσσάρων αντικειμένων, τριών «λαϊκών πρωτοβουλιών» και ενός δημοψηφίσματος (αρχειοθετημένο εδώ).
Μεταξύ αυτών των τεσσάρων αντικειμένων βρισκόταν και η πρωτοβουλία με τίτλο «Τα μετρητά είναι ελευθερία». Οι συντάκτες της ήθελαν να αποτρέψουν την εξαφάνιση των κερμάτων και των χαρτονομισμάτων και να διασφαλίσουν ότι το ελβετικό φράγκο θα παραμείνει το νόμισμα της χώρας, χωρίς να μπορεί να αντικατασταθεί με μια απλή τροποποίηση νόμου. Η πρωτοβουλία πρότεινε, συνεπώς, να ενσωματωθούν δύο διατάξεις στο Σύνταγμα της Ελβετίας: να διασφαλίζεται η διαθεσιμότητα κερμάτων και χαρτονομισμάτων σε επαρκή ποσότητα και να τίθεται σε ψηφοφορία του λαού και των καντονιών κάθε σχέδιο αντικατάστασης του ελβετικού φράγκου.
Απέναντι σε αυτή την πρωτοβουλία, το Ομοσπονδιακό Συμβούλιο — δηλαδή η ελβετική κυβέρνηση — πρότεινε ένα αντιπρόταγμα. Και αυτό προβλέπει την εγγραφή στο Σύνταγμα της Ελβετίας της εγγύησης του εφοδιασμού με μετρητά και του ελβετικού φράγκου ως νομίσματος της χώρας, μεταφέροντας όμως απλώς δύο ήδη υφιστάμενες νομοθετικές διατάξεις, χωρίς τροποποίηση.
Ήταν το αντιπρόταγμα της ελβετικής κυβέρνησης που εγκρίθηκε με ποσοστό 73% στις 8 Μαρτίου 2026, ενώ η πρωτοβουλία απορρίφθηκε με 54% (αρχειοθετημένο εδώ και εδώ).
Σε αυτό το πλαίσιο, αναρτήσεις στο Facebook στα ελληνικά, όπως εδώ και εδώ, κοινοποίησαν ένα κείμενο με τον ισχυρισμό ότι οι Ελβετοί ψήφισαν υπέρ της κατοχύρωσης στο Σύνταγμα του δικαιώματος πληρωμής με μετρητά σε όλες τις συναλλαγές. Το κείμενο, γραμμένο στα ελληνικά, ανέφερε:
«Οι Ελβετοί ψήφισαν χθες κατοχυρώνοντας ως συνταγματική τη δυνατότητα πληρωμής με μετρητά σε όλες τις συναλλαγές. Η κίνηση αυτή προήλθε από το FBS (Movement for a Free Switzerland), το οποίο συγκέντρωσε πάνω από 136.000 υπογραφές. Η βασική τους θέση είναι ότι τα μετρητά αποτελούν θεμελιώδες δικαίωμα και σύμβολο ελευθερίας. Οι βασικοί πυλώνες της πρότασης: Συνταγματική Κατοχύρωση: Η ομοσπονδιακή κυβέρνηση πρέπει να διασφαλίσει ότι τα τραπεζογραμμάτια και τα κέρματα θα είναι πάντα διαθέσιμα σε επαρκή ποσότητα. Εμπόδιο στο “Cashless Society”: Κάθε προσπάθεια κατάργησης του φυσικού νομίσματος (π.χ. του φράγκου) θα απαιτεί πλέον υποχρεωτικά λαϊκή ψήφο. Προστασία Ιδιωτικότητας: Τα μετρητά επιτρέπουν συναλλαγές χωρίς την ψηφιακή ιχνηλάτηση από τράπεζες ή το κράτος. Στην Ελλάδα, το κράτος προσπαθεί να καταργήσει τα μετρητά. Ήδη απαγορεύεται να αγοράσεις κάτι αξίας 300€ και άνω με μετρητά, δηλαδή με πλήρη έλεγχο των τραπεζών. Μπράβο στους Ελβετούς».
Το κείμενο αυτό έγινε γρήγορα viral στο Facebook, με αναρτήσεις που ξεπέρασαν τις 540 και 700 κοινοποιήσεις.
Ωστόσο, οι συγκεκριμένοι ισχυρισμοί είναι ψευδείς και στερούνται πλαισίου.
Τι γνωρίζουμε: Η ψηφοφορία της 8ης Μαρτίου 2026
Σε αντίθεση με ό,τι υπονοεί το κείμενο στο Facebook, δεν ήταν η πρωτοβουλία που εγκρίθηκε, αλλά το αντιπρόταγμα της κυβέρνησης. Πράγματι, τα αποτελέσματα των ψηφοφοριών της 8ης Μαρτίου 2026 είναι διαθέσιμα διαδικτυακά στα γερμανικά, γαλλικά και ιταλικά στον ιστότοπο της Ελβετικής Συνομοσπονδίας (αρχειοθετημένο εδώ) και η πρωτοβουλία «Τα μετρητά είναι ελευθερία» απορρίφθηκε με ποσοστό 54,39%, ενώ το αντιπρόταγμα εγκρίθηκε με 73,39%.
Επιπλέον, τα κείμενα στο Facebook ισχυρίζονται ότι οι Ελβετοί ενέγραψαν στο Σύνταγμά τους τη «δυνατότητα πληρωμής με μετρητά σε όλες τις συναλλαγές». Ωστόσο, ούτε η πρόταση των συντακτών της πρωτοβουλίας ούτε το αντιπρόταγμα της κυβέρνησης προβλέπουν κάτι τέτοιο στο Ελβετικό Σύνταγμα.
Στην Ελβετία, πριν από κάθε ψηφοφορία, όλοι οι ψηφοφόροι λαμβάνουν ταχυδρομικά ένα επίσημο ενημερωτικό φυλλάδιο, τη λεγόμενη «brochure de vote» (εκλογικό φυλλάδιο). Το έγγραφο αυτό παρουσιάζει με δομημένο τρόπο τα θέματα που τίθενται σε ψηφοφορία, είτε πρόκειται για λαϊκές πρωτοβουλίες είτε για δημοψηφίσματα. Περιλαμβάνει σύνοψη των προτάσεων, τις συστάσεις ψήφου της κυβέρνησης (Ομοσπονδιακό Συμβούλιο) και του Κοινοβουλίου, καθώς και τα επιχειρήματα των υποστηρικτών και των αντιπάλων — ιδίως της επιτροπής της πρωτοβουλίας. Στόχος του είναι να παρέχει στους πολίτες πλήρη και κατανοητή ενημέρωση ώστε να αποφασίζουν με γνώση των δεδομένων. Το φυλλάδιο για τις ψηφοφορίες της 8ης Μαρτίου 2026 (διαθέσιμο στα γαλλικά εδώ) περιγράφει με ακρίβεια τις συνταγματικές αλλαγές που προτείνονταν τόσο από την πρωτοβουλία «Τα μετρητά είναι ελευθερία» όσο και από το αντιπρόταγμα.
Συγκεκριμένα, η πρωτοβουλία πρότεινε την ακόλουθη προσθήκη στο Ελβετικό Σύνταγμα (αρχειοθετημένο εδώ) (σελίδα 26 του φυλλαδίου):
«(…) Το Σύνταγμα τροποποιείται ως εξής:
Άρθρο 99, παρ. 1bis και 5
1bis: Η Συνομοσπονδία μεριμνά ώστε τα κέρματα και τα χαρτονομίσματα να είναι πάντοτε διαθέσιμα σε επαρκή ποσότητα
5: Η αντικατάσταση του ελβετικού φράγκου από άλλο νόμισμα υπόκειται σε ψηφοφορία του λαού και των καντονιών. (…)».
Το άρθρο 99 του Ελβετικού Συντάγματος αφορά τη νομισματική πολιτική της Ελβετίας.
Το αντιπρόταγμα, από την πλευρά του, πρότεινε την εξής τροποποίηση — και αυτή είναι τελικά που ενσωματώθηκε στο Σύνταγμα μετά την ψηφοφορία (σελίδα 27 του φυλλαδίου):
«(…) Το Σύνταγμα τροποποιείται ως εξής:
Άρθρο 99, παρ. 1bis και 2bis
1bis: Το νόμισμα της Ελβετίας είναι το φράγκο.
2bis: Η Ελβετική Εθνική Τράπεζα διασφαλίζει τον εφοδιασμό σε μετρητά. (…)».
Και στις δύο περιπτώσεις, δεν αναφέρεται πουθενά ότι η «δυνατότητα πληρωμής με μετρητά σε όλες τις συναλλαγές» κατοχυρώνεται στο Σύνταγμα. Το δικαίωμα πληρωμής με μετρητά ρυθμίζεται από την «Ομοσπονδιακή νομοθεσία για τη νομισματική μονάδα και τα μέσα πληρωμής» (LUMMP) του 1999 (αρχειοθετημένη εδώ στα γαλλικά).
Όσον αφορά τον αριθμό των υπογραφών για την λαϊκή πρωτοβουλία, το κείμενο στο Facebook αναφέρει 136.000 υπογραφές. Είναι αλήθεια ότι η πρωτοβουλία συγκέντρωσε 137.000 έγκυρες υπογραφές ώστε να τεθεί σε ψηφοφορία από τον ελβετικό λαό (αρχειοθετημένο εδώ).
Το ελβετικό πολιτικό σύστημα άμεσης δημοκρατίας επιτρέπει στους πολίτες να χρησιμοποιούν τη «λαϊκή πρωτοβουλία» (αρχειοθετημένο εδώ), έναν μηχανισμό μέσω του οποίου μπορούν να προτείνουν τροποποιήσεις του Ομοσπονδιακού Συντάγματος. Για να τεθεί μια πρωτοβουλία σε εθνική ψηφοφορία, οι συντάκτες της πρέπει να συγκεντρώσουν 100.000 έγκυρες υπογραφές εντός 18 μηνών. Αφού επαληθευτούν, το κείμενο εξετάζεται από την ομοσπονδιακή κυβέρνηση (Ομοσπονδιακό Συμβούλιο) και το Ομοσπονδιακό Κοινοβούλιο, τα οποία μπορούν να συστήσουν την αποδοχή ή την απόρριψή του.
Οι αρχές μπορούν επίσης να προτείνουν ένα «αντιπρόταγμα», δηλαδή μια εναλλακτική πρόταση στην αρχική πρωτοβουλία. Αυτό μπορεί να είναι άμεσο (συνταγματική τροποποίηση που τίθεται σε ψηφοφορία μαζί με την πρωτοβουλία) ή έμμεσο (απλή τροποποίηση νόμου). Κατά την ψηφοφορία, οι πολίτες μπορούν να αποδεχθούν την πρωτοβουλία, το αντιπρόταγμα, και τα δύο ή κανένα. Τέλος, για να εγκριθεί μια λαϊκή πρωτοβουλία, απαιτείται διπλή πλειοψηφία: τόσο του λαού (πλειοψηφία των ψηφοφόρων) όσο και των καντονιών.
Το κίνημα «Ελβετικό Κίνημα για την Ελευθερία» (FBS)
Η πρωτοβουλία ξεκίνησε από μια ομάδα με την ονομασία «Ελβετικό Κίνημα για την Ελευθερία» ή FBS, η οποία είχε ήδη απασχολήσει την επικαιρότητα το 2024, όταν η αντιεμβολιαστική λαϊκή της πρωτοβουλία στην Ελβετία απορρίφθηκε (αρχειοθετημένο εδώ και εδώ). Η εκστρατεία γύρω από την πρωτοβουλία για τα μετρητά προκάλεσε επίσης επικρίσεις, ιδίως λόγω των δεσμών της ομάδας αυτής με κύκλους που συνδέονται με θεωρίες συνωμοσίας.
Οι διασυνδέσεις αυτές αναδείχθηκαν σε δημοσιογραφική έρευνα του ελβετικού γερμανόφωνου μέσου Republik. Σύμφωνα με το σχετικό άρθρο (αρχειοθετημένο εδώ), σε επίπεδο ουσίας, η ψήφος υπέρ ή κατά της πρωτοβουλίας για τα μετρητά — ακόμη και του αντιπροτάγματος — δεν αλλάζει σχεδόν τίποτα, καθώς οι προτεινόμενες διατάξεις υπάρχουν ήδη στο ελβετικό νομικό πλαίσιο και δεν θα επέφεραν ούτε πρακτικές αλλαγές ούτε πρόσθετο κόστος.
Ωστόσο, η έρευνα επισημαίνει ότι το διακύβευμα είναι κυρίως πολιτικό: η πρωτοβουλία προώθησε την ιδέα ότι οι αρχές επιδιώκουν την κατάργηση των μετρητών, κάτι που δεν επιβεβαιώνεται από καμία πολιτική ή μέτρο στην Ελβετία. Έτσι, εντάσσεται σε μια σειρά πρωτοβουλιών που προέρχονται από κύκλους συνδεδεμένους με θεωρίες συνωμοσίας, ιδιαίτερα γύρω από τα εμβόλια ή το 5G.
Συμπέρασμα
Στις 8 Μαρτίου 2026, ο ελβετικός λαός ενέκρινε με ποσοστό 73% το άμεσο αντιπρόταγμα της ελβετικής κυβέρνησης και όχι τη λαϊκή πρωτοβουλία «Τα μετρητά είναι ελευθερία» της ομάδας Free Switzerland Movement (FBS). Επιπλέον, ούτε η πρωτοβουλία ούτε το αντιπρόταγμα της κυβέρνησης αφορούσαν άμεσα τις «πληρωμές με μετρητά», αλλά την κατοχύρωση του ελβετικού φράγκου στο Σύνταγμα και τον εφοδιασμό του.
Η εικόνα εξώφυλλου δημιουργήθηκε με το εργαλείο τεχνητής νοημοσύνης Grok.