ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΣ: Όταν έπεσε η δικτατορία δεν υπήρχε εξωτερικό χρέος.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Το συνολικό χρέος αποτελούταν από εσωτερικό και εξωτερικό χρέος, με σαφείς αναφορές σε δανεισμό και χρηματοδότηση από το εξωτερικό. Ταυτόχρονα, το κράτος χρησιμοποιούσε δάνεια για τη χρηματοδότηση δαπανών και ελλειμμάτων, γεγονός που επιβεβαιώνει ενεργό δανεισμό. Συνεπώς, τα ίδια τα πρωτογενή στοιχεία της εποχής καταρρίπτουν πλήρως τον ισχυρισμό ότι η Ελλάδα είχε μηδενικό εξωτερικό χρέος το 1974.
Στο βίντεο εμφανίζεται ο Κώστας Μπέης (1933-2024), σε πρωινή εκπομπή του δημοσιογράφου Γιώργου Αυτιά, το 2012. Μεταξύ άλλων, ο Κώστας Μπέης (νομικός, ακαδημαϊκός και ιερέας) είχε υποστηρίξει πως “όταν έπεσε η δικτατορία δεν υπήρχε ούτε μία δραχμή εξωτερικό δημόσιο χρέος.” Έκτοτε, αυτός ο ισχυρισμός αναπαράγεται ανά διαστήματα.
Τι ισχύει
Ο συγκεκριμένος ισχυρισμός δεν βασίζεται σε πρωτογενή οικονομικά δεδομένα αλλά εμφανίζεται σε μεταγενέστερο δημόσιο και πολιτικό λόγο, ιδιαίτερα μετά την οικονομική κρίση της Ελλάδας. Η Ελλάδα είχε δημόσιο χρέος ήδη από τον 19ο αιώνα και δεν υπάρχει καμία ιστορική περίοδος πλήρους εξάλειψής του. Κατά τη μεταπολεμική περίοδο, το χρέος διατηρήθηκε σε σχετικά χαμηλά επίπεδα ως ποσοστό του ΑΕΠ, αλλά παρέμενε υπαρκτό. Το 1974 εντάσσεται σε αυτή την περίοδο χαμηλότερου, αλλά όχι μηδενικού, χρέους.
Τα ιστορικά δεδομένα του Διεθνούς Νομισματικού Ταμείου δείχνουν ότι το γενικό χρέος της κυβέρνησης το 1974 ήταν περίπου στο 17,47% του ΑΕΠ, γεγονός που αποκλείει οποιοδήποτε ενδεχόμενο μηδενικού χρέους. Τα στοιχεία αυτά μπορούν να επιβεβαιωθούν στη βάση δεδομένων του IMF για το δημόσιο χρέος.
Η Ελλάδα είχε πρωτογενή πλεονάσματα ή πολύ μικρά ελλείμματα τις περισσότερες χρονιές. Από το 1960 έως το 1973 υπήρχαν συχνά πλεονάσματα, ενώ από το 1974-1980 τα ελλείμματα παρέμειναν κάτω από 3% του ΑΕΠ. Το χρέος ως ποσοστό του ΑΕΠ κυμάνθηκε γύρω στο 20% ή λιγότερο. Σύμφωνα με σχετική έκθεση του OECD για την Ελλάδα (Ιούνιος 1975), το εξωτερικό χρέος αυξήθηκε από περίπου 3,1 δισ. δολάρια στο τέλος του 1973 σε περίπου 3,7 δισ. δολάρια κατά τη διάρκεια του 1974. Τα 3,7 δισεκατομμύρια δολάρια του 1974 ισοδυναμούν περίπου με 24,8 δισεκατομμύρια δολάρια σε σημερινή αξία (2026). Το αποκλειστικά δημόσιο εξωτερικό χρέος (public sector foreign liabilities) ήταν σημαντικό μέρος αυτού, γύρω στα 2,3 δισ. δολάρια περίπου σύμφωνα με συναφείς εκτιμήσεις της Τράπεζας της Ελλάδος, τα οποία αντιστοιχούν σε 15,4 δισεκατομμύρια δολάρια, σε σημερινές τιμές.
Σύμφωνα με την έκδοση της Εθνικής Στατιστικής Υπηρεσίας της Ελλάδος “Στατιστική Δημοσίων Οικονομικών 1974” (η οποία εκδόθηκε το 1975 και περιλαμβάνει στοιχεία έως και το οικονομικό έτος 1973), προκύπτει με σαφήνεια ότι η Ελλάδα είχε ήδη σημαντικό και αυξανόμενο δημόσιο χρέος, το οποίο περιλάμβανε και εξωτερικό δανεισμό. Συγκεκριμένα, το δημόσιο χρέος της χώρας αναφέρεται ότι ανήλθε περίπου σε 94 δισ. δραχμές το 1972 και αυξήθηκε σε περίπου 101 δισ. δραχμές το 1973, δείχνοντας καθαρή ανοδική τάση. Παράλληλα, η έκθεση διευκρινίζει ότι αυτό το χρέος αποτελείται από εσωτερικό και εξωτερικό, ενώ καταγράφεται και ενεργός δανεισμός τόσο από το εσωτερικό όσο και από το εξωτερικό για τη χρηματοδότηση δαπανών και ελλειμμάτων. Επιπλέον, γίνεται αναφορά σε δανειακές ροές, ξένη χρηματοδότηση και υποχρεώσεις προς εξωτερικούς φορείς, κάτι που επιβεβαιώνει ότι η χώρα είχε ήδη ενσωματωμένο εξωτερικό χρέος στη δομή των δημοσίων οικονομικών της. Συνολικά, τα ίδια τα επίσημα στοιχεία της εποχής αποδεικνύουν ότι όχι μόνο δεν υπήρχε “μηδενικό χρέος”, αλλά υπήρχε σημαντικό και αυξανόμενο δημόσιο (και εν μέρει εξωτερικό) χρέος πριν το 1974.
Ακολουθεί απόσπασμα (σελ. 117):
Συμπέρασμα
Το συνολικό χρέος αποτελούταν από εσωτερικό και εξωτερικό χρέος, με σαφείς αναφορές σε δανεισμό και χρηματοδότηση από το εξωτερικό. Ταυτόχρονα, το κράτος χρησιμοποιούσε δάνεια για τη χρηματοδότηση δαπανών και ελλειμμάτων, γεγονός που επιβεβαιώνει ενεργό δανεισμό. Συνεπώς, τα ίδια τα πρωτογενή στοιχεία της εποχής καταρρίπτουν πλήρως τον ισχυρισμό ότι η Ελλάδα είχε μηδενικό εξωτερικό χρέος το 1974.