ΙΣΧΥΡΙΣΜΟΣ: Οι νέες ηλεκτρονικές ταυτότητες και ο Προσωπικός Αριθμός συνδέονται με σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης, το οποίο απαγορεύεται από την Ευρωπαϊκή Ένωση, και είναι παράνομα.
ΣΥΜΠΕΡΑΣΜΑ: Ο Προσωπικός Αριθμός είναι ένα αναγνωριστικό που επιτρέπει την επαλήθευση της ταυτότητας ενός προσώπου στις συναλλαγές του με τις δημόσιες υπηρεσίες και σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί «βαθμολογία» που αξιολογεί τη συμπεριφορά του. Επιπλέον, η ευρωπαϊκή απαγόρευση ορισμένων πρακτικών κοινωνικής βαθμολόγησης μέσω τεχνητής νοημοσύνης δεν σχετίζεται με την έκδοση ηλεκτρονικών δελτίων ταυτότητας ή τη χορήγηση εθνικών αριθμών ταυτοποίησης. Ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (GDPR) προβλέπει, άλλωστε, ρητά τη χρήση τέτοιων αριθμών με κατάλληλες εγγυήσεις. Τέλος, η ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα εξέτασε την αναγραφή του Προσωπικού Αριθμού στο δελτίο ταυτότητας και έκρινε ότι η προτεινόμενη διάταξη δεν προσκρούει στη νομοθεσία, εφόσον συνοδεύεται από συγκεκριμένα μέτρα περιορισμού των κινδύνων.
Τι γνωρίζουμε
Εξετάζοντας τις επίσημες και δημόσια διαθέσιμες πληροφορίες της Γενικής Γραμματείας Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης (αρχειοθετημένες εδώ), ο Προσωπικός Αριθμός χρησιμεύει αποκλειστικά στην επαλήθευση της ταυτότητας των προσώπων κατά τις συναλλαγές τους με τον δημόσιο τομέα. Δεν έχει καμία σχέση με ένα «σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης» όπως το εννοεί η ανάρτηση στο Facebook.
Ο αριθμός αυτός αποτελείται από δώδεκα αλφαριθμητικούς χαρακτήρες, στους οποίους περιλαμβάνονται τα εννέα ψηφία του Αριθμού Φορολογικού Μητρώου (ΑΦΜ), και παραμένει αμετάβλητος καθ’ όλη τη διάρκεια της ζωής του κατόχου του. Εξάλλου, η επίσημη ιστοσελίδα του Προσωπικού Αριθμού (αρχειοθετημένη εδώ) διευκρινίζει ότι συνδέει τους βασικούς αριθμούς ταυτοποίησης, όπως τον ΑΦΜ και τον ΑΜΚΑ, καθώς και τον αριθμό δελτίου ταυτότητας. Επιτρέπει την αντιστοίχιση των εγγραφών που αφορούν το ίδιο πρόσωπο στα διαφορετικά δημόσια μητρώα της Ελλάδας.
Καμία επίσημη ή αξιόπιστη πηγή δεν αναφέρει ότι προβλέπει την αξιολόγηση των απόψεων, των κοινωνικών σχέσεων ή της συμπεριφοράς των πολιτών. Δεν έχει καμία σχέση με το σύστημα που έχει εφαρμοστεί στην Κίνα και ονομάζεται «social credit system» (αρχειοθετημένο εδώ). Tο κινεζικό «σύστημα κοινωνικής πίστωσης» περιλαμβάνει διάφορους μηχανισμούς που χρησιμοποιούν πληροφορίες για ιδιώτες και επιχειρήσεις, προκειμένου να τους παρέχουν προνόμια ή να τους επιβάλλουν περιορισμούς. Μεταξύ αυτών περιλαμβάνονται μαύρες λίστες που συνδέονται με τη μη συμμόρφωση προς δικαστικές αποφάσεις, καθώς και πιλοτικά προγράμματα δήμων που αποδίδουν βαθμούς ανάλογα με τη συμπεριφορά, χωρίς να υπάρχει ενιαία βαθμολογία για κάθε πολίτη σε εθνικό επίπεδο. Οι μηχανισμοί αυτοί περιγράφονται από το MERICS (αρχειοθετημένο εδώ).
Η παρουσία του προσωπικού αριθμού στις νέες ταυτότητες προβλέπεται από το άρθρο 6 της υπουργικής απόφασης 14960 ΕΞ 2025 (αρχειοθετημένης εδώ), το οποίο ορίζει την αναγραφή του στη νέα ταυτότητα και την αποθήκευσή του στο ηλεκτρονικό μέσο, χωριστά από τα βιομετρικά δεδομένα. Η παρουσία αυτή, ωστόσο, δεν αποδεικνύει την ύπαρξη οποιασδήποτε λειτουργίας κοινωνικής βαθμολόγησης ή αξιολόγησης.
Επιπλέον, η ευρωπαϊκή απαγόρευση της κοινωνικής βαθμολόγησης («social scoring»), την οποία επικαλείται η ανάρτηση στο Facebook, είναι υπαρκτή, αλλά δεν αφορά τις νέες ελληνικές ταυτότητες ή τον Προσωπικό Αριθμό.
Συγκεκριμένα, το άρθρο 5, παράγραφος 1, στοιχείο γ), του ευρωπαϊκού κανονισμού για την τεχνητή νοημοσύνη (αρχειοθετημένο εδώ) αφορά συστήματα τεχνητής νοημοσύνης που αξιολογούν ή ταξινομούν πρόσωπα σε βάθος χρόνου με βάση την κοινωνική τους συμπεριφορά ή άλλα προσωπικά χαρακτηριστικά, όταν η βαθμολόγηση αυτή οδηγεί σε δυσμενή μεταχείριση σε κοινωνικό πλαίσιο διαφορετικό από εκείνο στο οποίο συλλέχθηκαν ή παρήχθησαν τα δεδομένα ή σε δυσμενή μεταχείριση που είναι αδικαιολόγητη ή δυσανάλογη σε σχέση με τη συγκεκριμένη συμπεριφορά ή τη βαρύτητά της.
Η απαγόρευση αυτή δεν περιορίζεται στις δημόσιες αρχές και δεν αφορά την απλή επαλήθευση της ταυτότητας.
Για να τεκμηριωθεί οποιαδήποτε σύνδεση του Προσωπικού Αριθμού και των νέων ελληνικών ταυτοτήτων με ένα υποτιθέμενο «σύστημα βαθμολόγησης», θα έπρεπε να αποδειχθεί ότι το ελληνικό σύστημα πραγματοποιεί αξιολόγηση με τα χαρακτηριστικά που περιγράφονται στην ευρωπαϊκή νομοθεσία για την τεχνητή νοημοσύνη. Ωστόσο, κανένα τέτοιο στοιχείο δεν προκύπτει από τις επίσημες περιγραφές και διευκρινίσεις ή από άλλες αξιόπιστες πηγές στην Ελλάδα.
Εξάλλου, το άρθρο 3 του ευρωπαϊκού κανονισμού 2025/1208 (αρχειοθετημένο εδώ) προβλέπει ότι τα δελτία ταυτότητας διαθέτουν ασφαλές ηλεκτρονικό μέσο αποθήκευσης, το οποίο περιέχει εικόνα προσώπου και δύο δακτυλικά αποτυπώματα, με την επιφύλαξη των προβλεπόμενων εξαιρέσεων. Επομένως, ο ηλεκτρονικός ή βιομετρικός χαρακτήρας τους δεν τις καθιστά αφ’ εαυτού παράνομες βάσει του ευρωπαϊκού δικαίου.
Ο ΓΚΠΔ επιτρέπει τους εθνικούς αριθμούς ταυτοποίησης υπό προϋποθέσεις
Η ανάρτηση επικαλείται επίσης την προστασία των προσωπικών δεδομένων για να υποστηρίξει ότι το σύστημα είναι παράνομο. Ωστόσο, το άρθρο 87 του ευρωπαϊκού κανονισμού 2016/679 (ΓΚΠΔ) (αρχειοθετημένο εδώ) προβλέπει ρητά ότι τα κράτη μέλη μπορούν να καθορίζουν ειδικές προϋποθέσεις για τη χρήση ενός εθνικού αριθμού ταυτοποίησης, με την παροχή κατάλληλων εγγυήσεων.
Επιπλέον, η Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα στην Ελλάδα γνωμοδοτεί θετικά για την αναγραφή του Προσωπικού Αριθμού στο δελτίο ταυτότητας, υπό την προϋπόθεση ότι θα προβλέπονται εγγυήσεις για τον περιορισμό των κινδύνων για τους πολίτες, στη γνωμοδότησή της 1/2025, της 12ης Φεβρουαρίου 2025 (αρχειοθετημένη εδώ).
Επισημαίνει, μεταξύ άλλων, ότι η επίδειξη ή η αντιγραφή της ταυτότητας μπορεί να αποκαλύψει τον αριθμό σε τρίτους. Για τον περιορισμό αυτού του κινδύνου, εξετάζει μέτρα σχετικά με τα αντίγραφα των ταυτοτήτων, όπως η διάθεση στους ιδιωτικούς φορείς ψηφιακού αντιγράφου χωρίς τον Προσωπικό Αριθμό, όταν υποχρεούνται να διατηρούν σχετικό αποδεικτικό. Ζητά επίσης τον διαχωρισμό του αριθμού από τα βιομετρικά δεδομένα στο ηλεκτρονικό μέσο αποθήκευσης, καθώς και την επικαιροποίηση των εκτιμήσεων αντικτύπου. Συνεπώς, το συμπέρασμά της τίθεται υπό προϋποθέσεις: η προτεινόμενη αναγραφή δεν αντίκειται στους κανόνες προστασίας δεδομένων, εφόσον συνοδεύεται από τα μέτρα που περιγράφονται.
Η ανάρτηση ισχυρίζεται επίσης ότι ο ΓΚΠΔ απαγορεύει τις αυτοματοποιημένες αποφάσεις που επηρεάζουν σημαντικά τους πολίτες χωρίς τη ρητή συγκατάθεσή τους. Ωστόσο, το άρθρο 22 του κανονισμού προβλέπει, μεταξύ άλλων, ότι τέτοιες αποφάσεις μπορούν να επιτρέπονται από νόμο, υπό την προϋπόθεση ότι αυτός προστατεύει τα δικαιώματα των ενδιαφερόμενων προσώπων. Κυρίως, η ανάρτηση δεν προσδιορίζει καμία τέτοια απόφαση που θα λαμβανόταν μέσω του Προσωπικού Αριθμού και επικαλείται την απαγόρευση χωρίς να τεκμηριώνει τη σύνδεσή της με το ελληνικό σύστημα.
Η νομιμότητα των ταυτοτήτων δεν εξαρτάται από την αποδοχή τους από το 50% του πληθυσμού
Οι διατάξεις που διέπουν τις ταυτότητες και τον Προσωπικό Αριθμό δεν προβλέπουν κανένα όριο αποδοχής από το 50% του πληθυσμού, δηλαδή η εφαρμογή τους δεν εξαρτάται από τον αριθμό των πολιτών που ζητούν την έκδοση ταυτότητας. Το άρθρο 42 του ελληνικού Συντάγματος (αρχειοθετημένο εδώ) ρυθμίζει την έκδοση και τη δημοσίευση των νόμων, χωρίς να τις εξαρτά από μια τέτοια προϋπόθεση.
Η ανάρτηση υποστηρίζει επίσης ότι μια «συντριπτική πλειοψηφία» των Ελλήνων αρνείται τις νέες ταυτότητες, χωρίς να παραθέτει στοιχεία που να το αποδεικνύουν. Ωστόσο, είχαν ήδη εκδοθεί εκατομμύρια έγγραφα και αποδοθεί εκατομμύρια προσωπικοί αριθμοί: σύμφωνα με απολογισμό του Υπουργείου Ψηφιακής Διακυβέρνησης στις 24 Νοεμβρίου 2025 (αρχειοθετημένο εδώ), είχαν αποδοθεί 9.311.529 Προσωπικοί Αριθμοί, εκ των οποίων 6.602.827 αυτόματα. Όσον αφορά τις νέες ταυτότητες, το CE Report, επικαλούμενο το ΑΠΕ-ΜΠΕ (αρχειοθετημένο εδώ), αναφέρει ότι έως τις 31 Ιουλίου 2026 είχαν εκδοθεί περισσότερες από 4,15 εκατομμύρια.
Σε ένα κείμενο που αποδίδεται σε τεχνητή νοημοσύνη στην ανάρτηση, περιγράφει το ενδεχόμενο αποκλεισμού των πολιτών από συναλλαγές και υπηρεσίες μετά τις 25 Σεπτεμβρίου 2027. Η συγκεκριμένη ημερομηνία περιλαμβάνεται πράγματι στην υπουργική απόφαση 32590 ΕΞ 2024, η οποία δημοσιεύθηκε στο ΦΕΚ Β΄ 5441 της 30ής Σεπτεμβρίου 2024 (αρχειοθετημένη εδώ). Η απόφαση αφορά την αποδοχή ορισμένων εγγράφων για την εξ αποστάσεως ταυτοποίηση με σκοπό την έκδοση πιστοποιητικού από υπηρεσία εμπιστοσύνης και προβλέπει την αποδοχή τους έως την ημερομηνία αυτή. Δεν προβλέπει γενικό αποκλεισμό πολιτών από τράπεζες, νοσοκομεία ή φορολογικές υπηρεσίες, ούτε συνιστά, από μόνη της, γενική παράταση της ισχύος όλων των παλαιών ταυτοτήτων.
Τέλος, η ανάρτηση στο Facebook περιλαμβάνει στιγμιότυπο οθόνης ενός άρθρου του Karditsastakra που δημοσιεύθηκε στις 8 Οκτωβρίου 2025. Το άρθρο υποστηρίζει ότι ο Προσωπικός Αριθμός δεν επιβάλλεται από τον ευρωπαϊκό κανονισμό και ότι οι πολίτες που τον αρνούνται δεν μπορούν να υφίστανται περιορισμούς στις συναλλαγές τους με τις δημόσιες υπηρεσίες. Αναπαράγει επίσης ανακοίνωση που αποδίδεται στο Ινστιτούτο Καταναλωτών (ΙΝΚΑ), η οποία παρουσιάζει τον Προσωπικό Αριθμό ως εργαλείο παρακολούθησης και αξιολόγησης των ανθρώπων, συγκρίσιμο με το κινεζικό μοντέλο.
Επομένως, το άρθρο συνδέει, όπως και η ανάρτηση στο Facebook, τον Προσωπικό Αριθμό με ένα σύστημα κοινωνικής βαθμολόγησης, χωρίς να προσκομίζει αποδείξεις για την ύπαρξη ενός τέτοιου συστήματος στην Ελλάδα.
Το άρθρο αναφέρει επίσης ότι ο ευρωπαϊκός κανονισμός για τις ταυτότητες δεν επιβάλλει τον ελληνικό Προσωπικό Αριθμό. Ωστόσο, η υποχρέωση προκύπτει από την ελληνική νομοθεσία, όπου κάθε πρόσωπο με ΑΦΜ και ΑΜΚΑ θα έχει προσωπικό αριθμό, βάσει του άρθρου 2, παράγραφος 5, του προεδρικού διατάγματος 40/2025 (αρχειοθετημένου εδώ).
Η Γενική Γραμματεία Πληροφοριακών Συστημάτων και Ψηφιακής Διακυβέρνησης (αρχειοθετημένη εδώ) διευκρινίζει, σε ανακοίνωση του Νοεμβρίου 2025, ότι η χρήση του προσωπικού αριθμού είναι προαιρετική. Επομένως, το ότι ο αριθμός αποδίδεται υποχρεωτικά δεν σημαίνει ότι οι δημόσιες υπηρεσίες μπορούν να αρνηθούν την εξυπηρέτηση ενός πολίτη επειδή δεν θα το δηλώσει.
Το Greece Fact Check έχει ελέγξει στο παρελθόν πολυάριθμους παραπλανητικούς ισχυρισμούς σχετικά με τις νέες ελληνικές ταυτότητες και τον Προσωπικό Αριθμό, τους οποίους μπορείτε να βρείτε εδώ.
Συμπέρασμα
Ο Προσωπικός Αριθμός είναι ένα αναγνωριστικό που επιτρέπει την επαλήθευση της ταυτότητας ενός προσώπου στις συναλλαγές του με τις δημόσιες υπηρεσίες και σε καμία περίπτωση δεν αποτελεί «βαθμολογία» που αξιολογεί τη συμπεριφορά του. Επιπλέον, η ευρωπαϊκή απαγόρευση ορισμένων πρακτικών κοινωνικής βαθμολόγησης μέσω τεχνητής νοημοσύνης δεν σχετίζεται με την έκδοση ηλεκτρονικών δελτίων ταυτότητας ή τη χορήγηση εθνικών αριθμών ταυτοποίησης. Ο Γενικός Κανονισμός για την Προστασία Δεδομένων (GDPR) προβλέπει, άλλωστε, ρητά τη χρήση τέτοιων αριθμών με κατάλληλες εγγυήσεις. Τέλος, η ελληνική Αρχή Προστασίας Δεδομένων Προσωπικού Χαρακτήρα εξέτασε την αναγραφή του Προσωπικού Αριθμού στο δελτίο ταυτότητας και έκρινε ότι η προτεινόμενη διάταξη δεν προσκρούει στη νομοθεσία, εφόσον συνοδεύεται από συγκεκριμένα μέτρα περιορισμού των κινδύνων.